Bảy năm trước, một bạn gái đồng nghiệp của tôi, từ văn phòng báo Tuổi Trẻ Sông Tiền về lại Sài Gòn và bỏ nghề, chuyển sang làm PR. Tôi không bao giờ được biết vì sao bạn đột ngột bỏ việc – từ bắt nguồn là một người yêu công việc đi viết hơn tôi.

Mọi thứ bị chìm vào im lặng, mãi đến năm 2014, khi trang blog “Những thằng nham hiểm” ra đời và vụ việc quấy rối tình dục đó xuất hiện. Tôi không phải người yêu thích gì cái blog này. Nhưng thật mỉa mai thay, sự việc của bạn tôi lần đầu tiên được gọi tên chính xác trên cái blog “ngoài luồng” đó: http://nhungthangnhamhiem.blogspot.com/2014/03/quay-roi-tinh-duc-van-phong-song-tien.html

  • Mất bốn năm để tôi hiểu vì sao bạn tôi bỏ nghề
  • Mất thêm ba năm nữa để tôi đọc sách và gọi đúng tên hành vi đó là quấy rối tình dục
  • Và mất thêm một năm nữa để tôi hỏi thẳng bạn một số điều đau lòng mà chúng tôi không muốn nhắc lại.

Khi vụ việc xảy ra, bạn tôi đã có báo cáo cho trưởng ban ở Sài Gòn, báo cáo cho phòng nhân sự và lãnh đạo. Nhưng là nạn nhân của một vụ quấy rối tình dục, bạn tôi là người ra đi trong im lặng – với sự quay lưng của những đồng sự có quyền lực hơn rất nhiều.

Bảy năm sau tổn thương của bạn tôi và ssau vụ việc ở Mỹ năm 2017 về ông trùm điện ảnh Harry Weinstein, và những gì đọc được trên báo Mỹ, tôi hiểu rằng những vụ việc như vậy sẽ không bao giờ được phanh phui ở Việt Nam. Vì chính môi trường báo chí là nơi dung dưỡng cho văn hóa quấy rối tình dục, là nơi mà cánh sếp và lãnh đạo đàn ông được quyền coi nữ phóng viên như một món đồ như thịt gà hay đồ chơi giải trí sau giờ nhậu.

Bảy năm sau sự việc của bạn tôi, người sếp ở lại giờ vẫn là phóng viên ngôi sao, được xuất hiện trên nhiều kênh tác nghiệp hoành tráng, và hình như anh đã vào Đảng.

Hôm qua, tôi đọc thấy một nữ phóng viên gặp nạn, tại cùng tờ báo trên, với một người sếp khác.

Môi trường báo chí tại Việt Nam ở những tờ báo lớn nhất và uy tín nhất đều coi nhân phẩm và sự tổn thương của phóng viên nữ chỉ là trò đùa dễ dàng. Họ nói về thân xác của phóng viên nữ trên bàn nhậu. Các trưởng ban trao đổi phóng viên nữ cho nhau chơi “giải trí” qua đường. Bạn tôi, vì không “ưng thuận” sếp ở Sài Gòn, đã được “tiến cử” xuống văn phòng địa phương cho sếp khác làm thịt.

Ở nhiều tờ báo lớn, chuyện các sếp sau một tối đi nhậu, nói vài câu, sau đó “tặng lại” cô cộng tác viên cho đàn anh là điều cực kỳ phổ biến.

Cái bẫy giăng ra thì vô cùng đơn giản. Rất nhiều tòa soạn theo kiểu cũ hiếm khi tuyển dụng phóng viên bằng thi cử hay có chuẩn làm việc, mà để mặc phóng viên làm danh phận cộng tác viên suốt nhiều năm. Khi ấy, các anh sếp có quyền ký tá trở thành người ban phát hợp đồng: Em chiều anh thì anh ký phóng viên cho, muốn làm biên tập thì ghé qua anh, hoặc muốn ở lại báo thì cố lên với anh, anh tạo điều kiện cho.

Không có quy chuẩn về nỗ lực đạt được thành tựu hay hợp đồng trong nghề là yếu tố đẩy phóng viên nữ vào tình trạng dễ bị thao túng. Về giới tính, họ đã bị coi thường hơn nam giới khi tòa soạn chọn ký hợp đồng. Về cơ thể, họ dễ bị lợi dụng hơn. Hậu quả là nhiều nữ phóng viên bị đẩy vào thế nếu “chịu” sếp thì sẽ được an toàn.

ĐỔ LỖI CHO NẠN NHÂN

  • Khi bạn tôi tố cáo cô bị quấy rối tình dục, việc đầu tiên cô bị cáo buộc là “em suy nghĩ nhiều quá”. Nhưng nếu bạn là một phụ nữ, suy nghĩ nhiều quá là sao khi bạn bị vỗ mông, bóp ngực? Khi bạn bị nửa đêm đang ngủ trong nhà trọ có sếp chạy lại gõ cửa xin vào? Khi bạn bị vuốt ve tay chân bảo anh sẽ hỗ trợ em? – Bạn có “suy nghĩ nhiều quá” không?
  • Nạn nhân thường bị chính đồng nghiệp nữ coi là “mạt hạng”, “ngủ để ký hợp đồng”, và bị cô lập, mà không hề được nhìn nhận lành mạnh từ cộng đồng các nữ phóng viên là họ bị đẩy vào thế khó khăn để có thể có hợp đồng nên chọn cách làm đó – cũng là con mồi sa vào cái bẫy của quy trình tuyển dụng không lành mạnh.
  • Nạn nhân là người phải rời tòa soạn, bỏ nghề, uất ức, không thể lấy lại danh dự. Vì tòa soạn sẵn sàng hi sinh con nhỏ cộng tác viên ất ơ nào đó, chứ tuyệt nhiên không hi sinh phóng viên điều tra hoành tráng tài ba, hoặc tất nhiên là còn lâu mới hi sinh sếp giỏi nghề. Có chuyên môn/ có kinh nghiệm được coi là kim bài miễn tử để nhiều sếp tiếp tục quấy rối liên tục các phóng viên nữ mới vào, sử dụng cộng tác viên như trò giải trí tình dục (miễn phí) thay vì đi mua dâm.
  • Nạn nhân bị làm nhục: Chính sếp sẽ là người gửi ảnh nóng của nạn nhân đi cho các phòng ban, đồng nghiệp nữ xem, hủy hoại nhân phẩm, danh dự của phóng viên nữ, đẩy họ khỏi tòa soạn, hoặc đơn giản là mua vui cho thấy mình có số má chơi gái lành nghề.

NẠN NHÂN LÀM GÌ?

  • Bạn tôi đã chọn cách đơn giản nhất: Từ chối một tòa soạn dung dưỡng cho hành vi quấy rối và xâm hại tình dục. Đánh đổi bằng nghề nghiệp có lẽ là đánh đổi lớn nhất và đau đớn nhất. Nếu sau 10 năm tôi có thể hành nghề và bạn không còn hành nghề, thì đó là vì tai nạn bẩn thỉu đó từ sếp bạn đã khiến bạn rẽ sang công việc khác. Lẽ ra, phóng viên nữ không thể bị đẩy vào thế này. Lẽ ra, các toà soạn phải bảo vệ nhân phẩm của người lao động. Nhưng đó là các lẽ ra. Còn ở đây, nạn nhân phải tự chọn cách bảo vệ mình là rời đi.Các tòa soạn sẽ không còn tìm được phóng viên giỏi nữa nếu họ dùng thứ văn hóa đó để tuyển và duy trì cộng tác viên. Vì người trẻ có nhiều chọn lựa nghề nghiệp hơn chúng tôi. Họ có thể bỏ nghề báo để đi làm quảng cáo, truyền thông, làm Youtube, làm cho các hãng tin… Đừng hỏi vì sao mình không có cộng tác viên giỏi, hãy tự hỏi mình đang dung dưỡng cho thứ bẩn thỉu gì tồn tại trong không gian tác nghiệp của tờ báo.
  • Tôi chưa bao giờ là nạn nhân của trò chơi lớn này, (may mắn thay) vì không có chút nhan sắc nào. Nhưng điều đó cũng không ngăn được phóng viên nam, sếp nam sờ mó. Có một lần đi uống cùng ban về, ngồi trên taxi, người đồng nghiệp cùng ban liên tục sờ mó tôi, sờ soạng đùi, vai, ôm ấp. Tôi đẩy ra. Và khi bước đến cửa tòa soạn,  đi vào thang máy, anh ta thản nhiên nói: “Anh đùa thôi, chứ không có gì đặc biệt nha!” – Năm đó tôi 22 tuổi, chưa biết gọi tên hành vi dơ bẩn đó là gì.
  • Nếu bạn là phóng viên nữ, và bạn xinh đẹp, nguy cơ của bạn là cực kỳ nhiều. Hãy luôn nhớ, bạn sẽ luôn là “mồi nhậu” để các sếp đem ra đổi chác khi họ ngồi với nhau. Tôi đã ngồi trong các cuộc nhậu mà các sếp cá độ xem ai rủ được “em ấy” ra, rồi đi “tăng ba” với em ấy ra sao. Nếu bạn đang đi làm, và sếp giật giọng gọi bạn đến một cuộc nhậu để gặp các anh, thì chắc chắn bạn là “mồi nhậu”.
  • Nếu bạn không có hứng thú ký hợp đồng bằng cách ngủ với sếp, thì bạn nên cho anh ta biết giới hạn của mình. Bạn có thể nói to lên giữa ban nếu anh ta đụng chạm. Tôi có một cô bạn, cô ấy hay la lên: “Anh ơi, anh làm gì kỳ vậy, sao anh sờ mông em, em không thích đâu!” – Nói to, tạo tín hiệu, gây ồn ào, làm dữ, là cách nữ nhân viên yếu thế có thể thực hiện ngay trong văn phòng để dằn mặt kẻ quấy rối.
  • Bạn cẩn trọng không đẩy mình vào thế quá cần một điều gì mà anh ta có thể đem lại. Cần một liên hệ, cần ký giấy, cần chuẩn y cho đi công tác… là thứ rất dễ đẩy bạn vào vị trí con mồi. Hãy xác định rõ là bạn có thể tồn tại ở đó mà không bị anh ta chặn đường làm ăn hay không. Nếu không thể tháo gỡ, đã đến lúc bạn chuyển tòa soạn hoặc thu thập đầy đủ chứng cứ mình bị ngăn chặn tác nghiệp và tố cáo ồn ào trên cấp lãnh đạo.Lưu ý, văn hóa dung túng cho quấy rối tình dục ở các tòa soạn là vô cùng nặng nề, tôi không hi vọng sự tố cáo của bạn được giải quyết. Nhưng sự tố cáo của bạn là cú gầm gừ đe dọa của con mồi, để con thú đi săn biết sợ mà dừng lại, hoặc ít ra cũng dè chừng hơn với những nạn nhân nhỏ tuổi hơn kế tiếp sau bạn.
  • Hãy nhớ đến kẻ muốn quấy rối bạn trong cơ quan như thằng biến thái đi trong siêu thị chực chờ vỗ mông bạn. Bạn không phải sợ nó, vì bạn có cả một cơ thể cần bảo vệ. Nó mới là người phải sợ bạn, vì nó đang xâm hại bạn. Bạn la lên, kêu cứu, khóc lóc, cần giúp đỡ… đều là làm đúng. Bạn không phải một cô gái xấu, tồi tệ, dơ bẩn. Bạn chỉ đang nỗ lực bảo vệ bản thân và nhân phẩm. Khi bạn la lên và kêu cứu, xã hội sẽ nhìn thấy kẻ xấu đang làm hại bạn. Nó cần phải bị nêu tên, chỉ mặt và không thể tái phạm lần nữa.
  • Nếu bạn là một đồng nghiệp vô can, xin đừng đánh giá nhân phẩm của những nữ phóng viên bị quấy rối. Đừng dùng những cụm từ như “nó cũng thích mà”, hay “tham vọng lắm thì chịu”… như bạn tôi từng bị nói. Tham vọng nghề nghiệp là một quyền bình thường. Yêu thích và làm tình với một người cũng là bình thường. Còn hành vi bị cưỡng buộc phải quan hệ với đó vì bị ép, bị đòi hỏi, không ưng thuận… đều là bị quấy rối hoặc cưỡng hiếp. Và họ là nạn nhân.Với những kẻ quấy rối, bất cứ ai cũng có thể là nạn nhân, đừng đứng ngoài nhìn xong phán xét như thể bạn chả bao giờ có thể lâm vào tình huống đó. Đừng dung dưỡng cho sự quấy rối bẩn thỉu lên ngôi bằng cách nói nạn nhân “suy nghĩ quá”, hay “có gì nghiêm trọng đâu”.

Và cuối cùng, là một cá nhân nữ giới, tôi không yêu thích việc nữ giới trở thành “mồi nhậu” trong không gian tác nghiệp của tòa soạn báo, nơi các phóng viên hàng ngày xuất bản tin tức để bảo vệ người nghèo, nạn nhân xâm hại tình dục, trẻ em bị bạo hành… xong sau đó hết bản tin trở về tòa soạn, các sếp bèn đi quấy rối nhân viên của mình mua vui.

Những phóng viên trẻ hơn giờ đây có nhiều cơ hội nghề nghiệp hơn. Và bạn có thể hoàn toàn từ chối chốn làm việc như vậy và xứng đáng có môi trường làm việc an toàn hơn.

Không gian tòa soạn dung dưỡng cho quấy rối tình dục không phải là nơi đẹp đẽ để yêu nghề.

KHẢI ĐƠN

Vụ báo Tuổi trẻ: khổ cho cô sinh viên thực tập

Tôi không dám nói đến những người lớn hơn tôi, nay tôi 32, tôi chỉ dám tâm sự cùng các đồng nghiệp và đàn em làm báo trở xuống.

Tôi nói khổ là có lý do. Bạn sinh viên kia chưa ra trường, còn lơ ngơ đi thực tập để học hỏi kinh nghiệm, đang lúc chưa biết đường nào là đúng là sai, lối nào là to là nhỏ, thì đã gặp chuyện không may, thì là khổ rồi. Còn cái khổ khác lớn hơn, đáng uất ức hơn, là dù có bị hà hiếp, chèn ép, bị đè đầu cỡi cổ, cũng chưa chắc nói ra được, và cũng không chắc đòi được công bằng.

Chiều ngồi lai rai với ông anh bên BX… Hỏi bâng quơ, ông khều bạn ổng kế bên làm CA giãi bày cho nghe. Tui hỏi nếu trường hợp đó mà xác định có tội thì xử sao. Ổng buông một câu nhẹ tơn mà tui nghe như tiếng xe máy tông nhau: huề!

Trời. Dù chưa biết ất giáp ra sao, chưa biết ai thiệt ai xạo, cũng chưa có cơ quan nào tuyên xử, nhưng nghĩ cái tình mà nói, lý nào người ta phải chọn con đường tự tử vô duyên vô cớ. Lẽ nào người ta ngu dại đi làm cái chuyện ruồi bu, mà còn lấy mạng sống ra giỡn.

Nhìn mặt tôi hầm hầm, ông kia mới khoát tay rỉ rả. Ổng phân tích nghe cũng đúng. Huề là do không có nhân chứng lẫn vật chứng. Rồi. Nếu cô bé kia may mắn tỉnh táo lại, thì có kêu trời cũng không thấu. Nhân chứng đâu, vật chứng đâu? Xưa nay vẫn luôn trọng chứng hơn trọng cung. Chưa nói còn có luật sư cãi dùm, lý lẽ đầy đủ. “Tui cho anh hiếp dâm một cô gái ngoài ý muốn của cô gái kia, cả ngày cũng không được nếu cô đó không đồng tình”. Trời ơi… Ừ, nói tình nhưng cũng phải nói lý. Ổng nói đúng.

Nghề báo khắc nghiệt lắm. Những ai làm báo đều biết. Ngay cả bản thân mình đây chứ nói ai, cũng phải ba chìm bảy nổi mới có được chút tự tin mà cầm thẳng cây viết kiếm miếng cơm. Mà nghề nào mà chẳng khắc nghiệt, nghề nào mà chẳng có góc khuất phía sau. Cái tức là người ta đến nỗi phải tự tử, mà Tuổi trẻ sau khi đăng tin trước áp lực dư luận, còn buông thêm câu khá chua chát. Nếu không có, cơ quan sẽ hoàn tất các thủ tục để bảo vệ uy tín của cán bộ nhân viên. Đọc mà thấy lạnh sống lưng.

Đó. Nơi có uy quyền thì luôn hành xử như vậy. Chỗ yếu thế thì phải đến đường cùng. Thử hỏi nếu cô bé kia xuất thân nơi danh gia vọng tộc, chống lưng cỡ lớn, Tuổi trẻ có đủ mấy mạng mà dám đăng mấy câu lạnh lùng và không có chút tình người đó được?

Biết là biết vậy, nghe là nghe vậy, bức bối quá viết ra vài dòng, nhưng cũng không làm được gì. Thân mình kiếm miếng cơm còn chưa xong, biết làm gì hơn. Cũng đành hèn nhát chờ đợi kết quả của các cơ quan gọi là có chức năng, chờ xem phản ứng của các bên liên quan.

Tui biết nhiều người ở báo Tuổi trẻ. Có đứa mất dạy không ngại đâm sau lưng bạn bè nhiều lần. Có đứa copy bài của người khác để được nổi tiếng, có đưa xòe xòe tấm card báo Tuổi trẻ để thể hiện quyền uy và cầm tiền vô tội vạ.

Nhưng ở đó cũng có những người nặng lòng với xã hội, có nhiều người dám xả thân để lên tiếng thay người dân vì bị hà hiếp, chấp nhận phải vào tù. Có nhiều nhà báo nổi tiếng, có không ít người đạo đức cao vời nhưng hiền từ ít nói. Đội biên tập ở Tuổi trẻ có thể nói là giỏi nhất trong hơn 700 cơ quan báo chí ở Việt Nam.

Tuy nhiên, giỏi cách mấy cũng cần được đánh giá qua thực tế. Vụ việc lần này có giúp họ chứng minh và khẳng định lại với hàng triệu độc giả khắp cả nước điều mọi người vẫn nghĩ về họ không, còn tùy.

Hãy chờ xem. Không nói trước được điều gì đâu.

NGUYỄN DƯƠNG

ĐỖ LỖI CHO NẠN NHÂN

Không gian văn phòng có vẻ là chỗ thích hợp để kẻ có quyền lực đi tìm con mồi cho các trò xâm hại tình dục và quấy rối. Như vụ việc vừa xảy ra ở báo Tuổi Trẻ, dù chưa biết sự việc đi đến đâu. Nó mới được đưa ra mổ xẻ, thì các đối thoại đổ lỗi cho người yếu thế đã xuất hiện. 

Tại sao kẻ quấy rối chọn không gian văn phòng? 

  • Kẻ có quyền lực có sẵn “quà”, “kẹo ngọt” để dụ dỗ nạn nhân. Dụ dỗ ban phát hợp đồng, vị trí, ký giấy công tác, ưu tiên công việc…
  • Nếu bị phát hiện, nạn nhân khó có cơ hội lên tiếng, vì là kẻ “chiếu dưới”. Một cơ quan thường sẵn sàng hi sinh nhân viên nhỏ, mới vào nghề, chứ ít khi chịu xáo trộn nhân sự khi sa thải người làm sếp, chuyên gia, nhân sự cao cấp. Nhìn tương quan lực lượng là thấy, ngay từ đầu nạn nhân đã nằm trong rọ.
  • Luật pháp/luật cơ quan thường luôn ép nạn nhân phải chìa chứng cứ ra, thay vì điều tra cả hai. Khi bị đẩy vào sức ép lớn, người bỏ cuộc sẽ là nạn nhân. Kẻ quấy rối sẽ thắng dễ dàng vì có đủ tiền, quan hệ, sức mạnh để bọc lót toàn bộ.
  • Dư luận trong công sở dễ dàng chọn sếp làm “phe” vì không muốn sứt mẻ vị trí, không muốn mất công việc và về cơ bản là chuyện đó… chả liên quan gì đến họ.

Bạn có đang ở thế dễ bị quấy rối không?

  • Dù là nam hay nữ, bạn đều có thể là người bị quấy rối.
  • Khả năng bị quấy rối tăng cao khi kẻ muốn điều đó là sếp trực tiếp của bạn. Họ có thể dùng sức ép công việc, quyền lợi, hợp đồng, đẩy bạn vào thế không có đường lui.
  • Họ có thể đe dọa đuổi việc bạn.
  • Họ có thể hứa hẹn cho bạn ưu thế công việc.
  • Họ dùng nhiều lực lượng tin đồn khác (như nhân viên cùng phe) đẩy bạn vào thế bị cô lập.

Khi nào ta trở thành kẻ đổ lỗi cho nạn nhân? 

Thông thường, khi chứng kiến một vụ án hiếp dâm, quấy rối, cưỡng bức, xâm hại, dư luận sẽ luôn xuất hiện các lập luận sau đây:

  • Ai biểu em hay ăn mặc hở hang thì mới bị chứ? Ai biểu em xỉn thì anh mới làm vậy!  – Ăn mặc gì là quyền tự do của mỗi người. Cho dù người đó có ở truồng thì cũng chỉ có quy định tại nơi làm việc hoặc luật pháp mới có quyền yêu cầu họ mặc đồ lại. Không thể vì họ mặc mát mẻ mà kẻ gây án có quyền nhảy xổ vào cưỡng hiếp họ xong bảo ai biểu em hở hang. Cưỡng hiếp là cưỡng hiếp, không liên quan gì tới quần áo.
  • Tại sao bạn tạo cơ hội cho kẻ ấy quấy rối bạn, sao không gặp nhau ở chỗ đông người? – Dù ở chỗ vắng người hay đông người, thì quyền cá nhân của bất kỳ ai là thân thể họ không thể bị xâm phạm, sờ mó mà họ không cho phép. Hoàn cảnh không phải là yếu tố dùng để thông cảm cho kẻ làm chuyện đồi bại.
  • “Tại anh, tại ả cả, cứ phải chờ xem?” – Cho dù hai người đã quan hệ tình dục với nhau 1000 lần, nhưng ở lần thứ 1.001, một trong hai người không tự nguyện đồng thuận/đồng ý, thì đó vẫn là một vụ hiếp dâm.
  • “Em có bằng chứng không mà tố cáo?” – Như đã đề cập đến bài viết trước tại đây, một công sở lành mạnh sẽ tìm hiểu rõ ràng sự việc và nghiêm khắc để hiện tượng trên không có quyền thao túng và lộng hành trở lại. Tuy nhiên, điều kiện lý tưởng trên chỉ có trong… phòng thí nghiệm. Và kết quả là, như thói lệ đã quen, dư luận thay vì chất vấn kẻ gây tội, chuyển qua chất vấn nạn nhân, đòi họ tự chứng minh là họ bị tổn thương. Hãy đặt câu hỏi, đây không phải một vụ cãi nhau, đây là quấy rối và xâm hại, và nó phải được điều tra nghiêm túc, chứ không phải tông ngã cái xe, bảo em chứng minh em hư gì rồi tôi đền cho. Dùng sức ép “bằng chứng” (mà đi tìm bằng chứng đâu phải chuyên môn của nạn nhân) là trò dễ nhất để đẩy nạn nhân vào sự im lặng vì yếu thế.
  • “Ai biểu em để nó quay clip, chụp hình mát mẻ, thì nó tung lên chứ làm gì?” – Chụp ảnh gì là quyền cá nhân của mỗi người. Còn kẻ tung ảnh/clip ra công chúng mà không có sự cho phép của người trong ảnh là hành vi không thể chấp nhận được. Nó sẽ là hành động tống tiền nếu kẻ đó dùng clip để ép nạn nhân tiếp tục quan hệ/vòi tiền.
  • “Chắc lại muốn vòi tiền hay hợp đồng chứ gì?” – Đây là cách dễ nhất để đổ lỗi cho nạn nhân. Nhưng thường cuối cùng rất ít khi ta thấy nạn nhân thực sự nhận được quyền/hợp đồng/tiền gì trong suốt vụ việc và sau vụ việc. Vậy tại sao bạn dùng cách này để làm tổn thương người bị hại hơn nữa? Bạn nghĩ rằng đụng chạm, sờ mó là được nếu như có lời hứa hẹn của tiền bạc và vị trí sao?

Dù quan hệ ái tình có phức tạp đến thế nào, thì quan hệ không có sự đồng thuận đều là cưỡng hiếp. Hành động đụng chạm, sờ mó thân thể một người mà không được chấp nhận là quấy rối. Dùng ngôn từ hành hạ tinh thần, quấy rối, gợi ý chuyện quan hệ mà người kia không chấp nhận là quấy rối tình dục.

Và nếu bạn không ở trong hoàn cảnh bị làm “con mồi”, xin đừng dùng kiểu đổ lỗi cho bạn nhân làm logic ứng xử. Nạn nhân ở thế rất yếu, bị tổn thương tinh thần, danh dự, cơ thể. Đổ lỗi cho nạn nhân, bạn đang chắp thêm cánh cho kẻ xâm hại, quấy rối để chúng tự đắc hơn khi hành động.

Bạn cho chúng cơ hội đẩy không gian văn phòng vào tình trạng bẩn thỉu, dung thứ và ngầm cổ cũ dạng hành vi này lan rộng.

KHẢI ĐƠN

Câu chuyện Tuổi Trẻ: Đổ vỡ một niềm tin!

Ngay khi Tuổi Trẻ đăng bản tin tạm đình chỉ công việc nhà báo Đặng Anh Tuấn (Anh Thoa), trưởng phòng Truyền hình báo Tuổi Trẻ để làm rõ những thông tin đang lan truyền trên mạng xã hội liên quan đến nhà báo này thì trên mạng xã hội, một nickname có tên Kim Ngan tự xưng là nữ CTV từng làm việc tại Báo Tuổi Trẻ sau nhiều năm im lặng, đắn đo mãi giờ quyết định lên tiếng về việc từng bị “sếp” Văn phòng Sông Tiền của báo quấy rối tình dục buộc phải nghỉ việc.
Thật tình mà nói, chưa bao giờ thấy Tuổi Trẻ đăng một bản tin thiếu công bằng với bạn đọc như vậy. Tuổi Trẻ chưa dám nhìn thẳng vào sự thật để điều chỉnh “chuyện của chính mình” khi chỉ xoáy mạnh vào chi tiết nữ CTV không phải tự tử như thông tin lan truyền trên mạng xã hội mà không nói rõ cho bạn đọc biết “chuyện gì liên quan đến nhà báo Anh Thoa mà mạng xã hội đang lan truyền vậy”? Chẳng lẽ, nếu nữ CTV này bị hiếp dâm mà không tự tử thì Tuổi Trẻ không quan tâm sao. Nhưng thôi, đó chỉ là tiểu tiết.

Không nên nghĩ rằng, những người đã và đang yêu mến Tuổi Trẻ muốn gì ở tờ báo này. Ngay cả những “nạn nhân” đã lên tiếng, chưa lên tiếng hoặc chỉ lên tiếng ở góc độ “tâm sự riêng” với đồng nghiệp, cũng không ai muốn người nào đó ở Tuổi Trẻ bị kỷ luật. Họ chỉ mong qua câu chuyện của họ, những đồng nghiệp nữ khác sẽ không vướng phải tình trạng này.

Đa số các bạn trẻ khi mới bước từ trường đại học ra, tìm đến với Báo Tuổi Trẻ xin việc làm, đều cảm thấy bản thân như sắp được bước vào một thánh đường. Gia đình, bạn bè họ đều cảm thấy tự hào và rất yên tâm tin tưởng. Ngay cả những nhà báo đã làm việc ở Tuổi Trẻ bây giờ về hưu kể lại vẫn còn nguyên cái cảm xúc, niềm tự hào, có người đã bật khóc khi nhắc đến giây phút được Báo Tuổi Trẻ chính thức nhận vào làm việc. “Thánh đường Tuổi Trẻ” ấy, chính là niềm mơ ước của rất nhiều bạn trẻ khi mới bước chân vào đời.

Nhưng giờ nhiều đồng nghiệp lâu năm ở “thánh đường” ấy còn bức xúc hơn cả người bên ngoài vì chứng kiến ở đó tồn tại một “cái ổ” quấy rối tình dục. Không ai có thể ngờ, chuyện quấy rối tình dục không chỉ xuất hiện ở phòng truyền hình mà còn xuất hiện ở một số ban khác nữa. Chuyện này nó âm ỉ từ lâu lắm rồi chứ không phải bây giờ mới đổ vỡ. Đến nỗi nhiều cán bộ có uy tín và tâm huyết đang làm việc ở Tuổi Trẻ đã trực tiếp báo cáo BBT về tình trạng này. Ngay cả những chú bảo vệ gác cổng của toà nhà Tuổi Trẻ cũng bức xúc lên tiếng vì thấy các anh “sếp” phòng, ban thường đi nhậu về, khệnh khạng vào cất xe lấy nón bảo hiểm rồi bắt tụi nhỏ phóng viên thực tập chở đi chơi.

Chuyện này nếu đem ra hỏi BBT Tuổi Trẻ có biết không? Rõ ràng là họ có biết nhưng vì “sĩ diện Tuổi Trẻ” mà sự việc đã bị lờ đi và cứ thế tình trạng “quấy rối tình dục” được xem như chuyện bình thường ở huyện ngay tại “thánh đường”.

Một đồng nghiệp Ngọc Bảo Châu bức xúc, không có một cơ quan nào, một đồng nghiệp nam nào lại bắt đồng nghiệp nữ đi hầu rượu, ép các CTV nữ mới vào xin việc đi phục vụ thú vui cho mình cả. Làm gì có một cơ quan báo chí nào hễ thấy nữ CTV đến thực tập xin việc là kéo đi uống rượu. Làm gì có tờ báo nào lăng nhăng, “sếp” phòng, ban suốt ngày cứ bắt mấy đứa trẻ con đi hầu rượu? Nhưng dường như nó được xem là văn hóa kết nối và đoàn kết trong công việc ở môi trường Tuổi Trẻ. Ai cũng biết, một “sếp” phòng, ban ở Tuổi Trẻ quyền lực như thế nào. Muốn được duyệt tin, bài hay muốn lên sóng truyền hình Tuổi Trẻ thì “sếp” phòng ban bảo, mấy đứa trẻ con mới vào xin việc có đứa nào dám không nghe theo?

Câu chuyện của một nữ CTV vừa mới chia sẻ trên mạng ở Văn phòng Sông Tiền và âm ỉ câu chuyện của nhiều nữ CTV khác “tố” sếp phòng, ban cũ của mình, nó chưa lộ ra thôi cũng đủ làm nhiều đồng nghiệp nghe mà nhức nhối.

Nhiều đồng nghiệp kể rằng, chuyện một số “sếp” phòng, ban nhậu say nửa đêm đến gõ cửa phòng trọ nữ CTV, phóng viên thực tập là chuyện bình thường. Nó trở thành một thứ quái thai bệnh hoạn. Tụi nhỏ đi làm báo chứ có phải đi làm cave đâu mà đi hầu rượu qua đêm?

Tụi nhỏ mới ra trường, khổ chết cha. Lương CTV thì ba đồng ba cọc, nhuận bút thì phập phồng không biết có được đăng tin, bài không để mà lãnh, mà cũng chẳng được bao nhiêu tiền. Nhưng đó là tiền “mua gạo thổi cơm”, trả tiền thuê nhà trọ hàng tháng. Nếu không phục tùng trưởng ban, có khi miếng cơm của tụi nhỏ cũng không còn.

Chuyện này không phải Tuổi Trẻ không biết, mà hệ lụy của nó kéo dài là do Tuổi Trẻ cứ giấu diếm mãi. Không phải chúng tôi ghét bỏ gì đồng nghiệp để nói thẳng ra điều này. Nhưng đây là một vấn đề nhức nhối bao nhiêu năm tồn tại mà được không bung bét ra.

Cho đến khi câu chuyện nhà báo Anh Thoa bị “tố” hiếp nữ CTV lan truyền trên mạng, dù chưa biết có bằng chứng hay không, thì nó đã làm đổ vỡ niềm tin của những người yêu mến Tuổi Trẻ. Câu chuyện này, nó không còn dừng lại và được khoả lấp bởi “sĩ diện của một tờ báo lớn” nữa. Sĩ diện của một tờ báo lớn, nó không thể bằng nhân phẩm của một nữ CTV.

Nếu hỏi Ngọc Bảo Châu rằng, có yêu mến báo Tuổi Trẻ không? Ngọc Bảo Châu sẽ không ngần ngại trả lời ngay rằng, rất yêu mến tờ báo này. Và Ngọc Bảo Châu tin rằng, rất nhiều người ở đất nước này cũng sẽ trả lời như thế. Nếu ai đó hỏi Ngọc Bảo Châu rằng, có quý mến đồng nghiệp ở Tuổi Trẻ không? Ngọc Bảo Châu cũng sẽ trả lời rằng, rất quý mến nhiều đồng nghiệp làm báo tử tế hiện đang làm ở Tuổi Trẻ. Họ là một tập thể làm báo tử tế và rất có tâm với xã hội, với đất nước này.

Nhưng thật đáng tiếc, không hiểu vì một thứ gì đó như là “sĩ diện hão” hay là do chỉ vài kẻ không ra gì đang chui rúc ở những vị trí quan trọng ở Tuổi Trẻ nhưng không bằng chính năng lực của mình, đã ngụy biện để coi những góp ý thẳng thắn của đồng nghiệp yêu mến Tuổi Trẻ là do ganh ghét chăng?

Ngọc Bảo Châu nghĩ rằng, để chấm dứt câu chuyện này, Tuổi Trẻ cần phải dũng cảm nhìn lại một lần. Lần này là cơ hội để Tuổi Trẻ nhìn rõ lại mình. Ít ra thì cũng phải có được quy chế cấm tiệt các sếp phòng, ban bắt tụi nhỏ phải đi hầu rượu như một thứ văn hoá quái thai của sự đoàn kết.

NGỌC BẢO CHÂU

NO COMMENTS