Những “đặc sản” nổi tiếng… bất hợp lý

0
87

Đâu chỉ “bún chửi”, trà đá “cắt cổ”, trèo rào vào công viên nước hồ Tây, cướp hoa hồ Gươm,… mới tồn tại và nổi tiếng ở Thủ đô? Những vấn đề nói trên cũng xuất hiện tại các địa phương khác ở dạng này hay dạng khác nhưng cùng bản chất. Việt Nam chúng ta còn nhiều “đặc sản” khác vang danh thế giới.

Tháng 9/2016, món bún Việt Nam được lên CNN, nhưng nó xuất hiện với hình hài “bún chửi”. Thứ văn hóa vừa chửi vừa bán, vừa nghe chửi vừa ăn thật ra rất hạ cấp ấy, đã tồn tại nhiều năm ở Hà Nội nghìn năm văn vật, bây giờ đâm nổi tiếng cả thế giới. Thật mỉa mai!

Nhưng “quả đắng” hôm nay xuất hiện phải có nguyên nhân nào chứ? nhung "dac san" noi tieng... bat hop ly hinh anh 1

Hình ảnh quán “bún chửi”  ở Ngô Sĩ Liên xuất hiện trên CNN

Từ thời sinh viên, cách mười mấy năm đến nay, tôi có vài người bạn là người Hà Nội gốc. Họ trầm tĩnh, nhẹ nhàng, ít nói, duyên dáng trong từng cử chỉ và có một tích tụ học vấn khiến tôi kính phục. Tiếc thay, những người thanh lịch ấy lại ít ỏi hơn rất nhiều so với những “người Hà Nội” khác từng gọi những sinh viên tỉnh lẻ như tôi là “đồ nhà quê” hoặc “chém” tôi một cốc trà đá nhỏ xíu với giá 10.000 vì nói giọng TP.HCM.

Nhưng đâu chỉ “bún chửi”, trà đá “cắt cổ”, trèo rào vào công viên nước hồ Tây, cướp hoa hồ Gươm,… mới tồn tại và nổi tiếng ở Thủ đô? Những vấn đề nói trên cũng xuất hiện tại các địa phương khác ở dạng này hay dạng khác nhưng cùng bản chất. Việt Nam chúng ta còn nhiều “đặc sản” khác vang danh thế giới.

“Đặc sản” ấy là gì ? Nó là ăn cắp, là xả rác! Những tấm biển cảnh báo bằng tiếng Việt ở Nhật, ở Thái, ở Đài Loan, ở Hàn Quốc,… về việc ăn cắp và xả rác  có khác gì món “cháo chửi” kia đâu. Sự “nổi tiếng” ấy đâu phải bây giờ mới tồn tại và dĩ nhiên là không phải sự tồn tại nào cũng hợp lý. Đó là sự “nổi tiếng” bất hợp lý!

Nó bất hợp lý như việc quan chức Sơn La nói rằng Sơn La thiệt thòi nếu không được xây tượng đài nghìn tỉ. Nó bất hợp lý như cách quan chức Đà Nẵng muốn rời tòa nhà hành chính nghìn tỉ vì nóng và thiếu oxy. Các vị đã phê duyệt, giám sát và nghiệm thu công trình từ tiền thuế của dân thì phải dùng chứ sao lại than thở đòi dời đi?

Nó bất hợp lý như hàng chục nghìn tỉ đồng đã được chi để chống ngập để rồi ngập toàn TP.HCM.

Một ví dụ rất đơn giản về sự bất hợp lý là thay vì mời một chuyên gia nước ngoài đến Việt Nam để tư vấn cách làm thì cán bộ ta kéo cả đoàn ra nước ngoài “học hỏi”. Ngân sách được dùng như thế hỏi sao ngân sách không bội chi, hỏi sao nợ công không tăng.

Có một điều kỳ lạ là suốt sáu năm tôi học ở Hà Nội và gần chục năm sau, mỗi năm ra Hà Nội ba, năm lần đều đặn, nhưng tôi không bị chửi khi ăn ở những cửa hàng phở quát, bún chửi, cháo chửi.

Hay những thực khách đến đây “Phải thế nào người ta mới thế chứ!’? Vì năm 2009, tôi từng chứng kiến môi xinh của một thiếu nữ thốt lên khi chờ đợi bát cháo ngon ở phố Hàng Trống: “Làm cái đ… gì lâu thế?”. Quá đỗi ngỡ ngàng! Và đó không phải lần đầu tôi ngỡ ngàng ở Hà Nội.

Ngay khi có thông tin về cá chết nổi trắng ở Hồ Tây, người viết đã nhớ về một chuyện cách đây 14 năm về trước, khi lần đầu tôi ra Hà Nội. Khi phát hiện một thanh niên định vứt túi rác to xuống Hồ Tây, tôi đã lên tiếng nhẹ nhàng để ngăn anh ta lại. Anh ta nhướng mày nói: “Bố mày thích thế đấy! Làm đ… gì được nhau?”. Cậu sinh viên năm xưa, là tôi, đã đứng ngỡ ngàng trước thái độ đó.

Có lẽ sự ngỡ ngàng năm xưa trước câu nói ấy đã khiến hôm nay tôi chẳng chút bất ngờ khi bạn tôi ở Hà Nội than thở rằng Hồ Tây có mùi… nhà xác.

Và cũng chẳng cần phải bất ngờ gì thêm nữa trong thời buổi  này, vì tôi biết nguyên nhân do đâu mà sự bất hợp lý cứ kéo dài.

MAI QUỐC ẤN/ DÂN VIỆT

Người có lòng tự trọng sẽ không bao giờ bước chân vào những quán ăn mà chưa cần biết ngon hay dở, chỉ thấy người bán thì vô văn hóa, người ăn thì nhục nhã vì “một bữa no”.

Tự hào nỗi gì?

Nhiều người rộn ràng chia sẻ phóng sự về quán “bún mắng” ở phố Ngô Sĩ Liên trên kênh truyền hình CNN, như niềm tự hào về nét văn hóa ẩm thực đặc sắc của Hà Nội được quảng bá rộng rãi đến bạn bè quốc tế.

Không biết tự hào nỗi gì, khi bao nhiêu tinh túy ẩm thực, văn hóa thanh lịch của Thủ đô không được nhắc tới, mà lại là “bún mắng”, một lối hành xử nhếch nhác và vô văn hóa âm thầm tồn tại và nghiễm nhiên trở thành cái hay ho, len lỏi đi vào đầu óc không ít người bao nhiêu năm nay.

Video: “Bún chửi” phố cổ xuất hiện trên truyền hình Mỹ  

Chắc không mấy người để ý, ngoài việc khen ngợi món bún chân giò dọc mùng, vị đầu bếp nổi tiếng Anthony Bourdain còn dí dỏm ví von trên CNN, “món chửi của bà chủ quán cũng là thực đơn của quán ăn này”.

Chẳng ai còn lạ gì những cụm từ đã trở thành thuận miệng, quen tai như “bún mắng”, “cháo chửi”, “ốc lắm mồm” ở Hà Nội. Chủ quán cứ chửi xơi xơi, văng đủ những ngôn từ tục tĩu và chợ búa chát chúa vào mặt khách. Khách cứ giả điếc, im bặt không dám nói một lời, lẳng lặng xếp hàng, vô tư ngồi ăn, thậm chí đông quá không có chỗ còn đứng ăn.

Cứ xông vào “bún mắng”, “cháo chửi”, “ốc lắm mồm”, “phở xếp hàng” ngồi lấm lét ăn trong nhục nhã, thì lòng tự trọng và nhân cách của chính mình, cũng chỉ xứng với “một bữa no” mà thôi.

Các cụ nói “miếng ăn là miếng nhục”. Có đặt chân đến những quán ăn này mới thấy, dân mình chịu nhục giỏi. Chửi đến như thế mà vẫn nườm nượp người nhẫn nhịn nhục nhã để ăn được bát phở, miếng bún, đĩa ốc thì cũng thật tài tình.

“Một bữa no”

Mấy chục năm qua đi, nhiều người vẫn không khỏi “rùng mình” khi nhớ lại những ngày bao cấp thiếu thốn trăm bề, đặt gạch xếp hàng dài dằng dặc để có được miếng ăn, coi “thủ kho”, “nhà bếp” như người ban phát đặc ân.

Thế nên sau này, khi đặt chân đến những cửa hàng giăng kín khẩu hiệu “khách hàng là thượng đế”, “vui lòng khách đến, vừa lòng khách đi”, người dân mới thấy sự phấn khởi khi sống trong cơ chế thị trường. Mất tiền không chỉ để ăn ngon, mà còn mua cả cung cách phục vụ đàng hoàng, lịch sự của cửa hàng.

Nhưng cái cảm giác thời bao cấp hẳn sẽ sống lại trong nhiều người khi tới những “bún mắng”, “cháo chửi”, “ốc lắm mồm”, rồi cả “phở xếp hàng” ở Thủ đô.

Chưa bước chân vào quán đã nghe xối xả “muốn ăn thì về nhà mà ăn”, “mắt mù không thấy quán bán gì à mà đòi ăn bún riêu?”, “không ăn thì biến đi cho rộng chỗ”, “chưa ăn đã đòi uống nước, ra khỏi quán của bà”, “mày muốn mua hai bát nhưng bà không bán, bà chỉ bán một bát, không ăn thì biến”…

Không biết những người đã và đang là khách hàng thường xuyên, nhẫn nhịn để ăn ở đó cảm giác như thế nào, chứ người có lòng tự trọng, chắc hẳn sẽ phản ứng dữ dội và không bao giờ trở lại những quán ấy lần thứ 2.

Bởi mất tiền để mua miếng ăn mà lại vừa đắt đỏ hơn hẳn những quán khác, vừa tự phục vụ, vừa được ăn chửi no trước khi ăn bún, thì đó là đi ăn hay đi xin ăn?

Viết đến đây lại nhớ tới Nam Cao, theo lời nhận xét của GS Nguyễn Đăng Mạnh, là “cây bút viết về cái đói và miếng ăn nhiều hơn cả và viết một cách sâu sắc, cay đắng, day dứt hơn cả”.

Cây bút này nếu còn sống, không biết có bất lực trước “một bữa no” của năm 2016.

Khách hàng đứng im "chịu trận" chửi
Khách hàng đứng im “chịu trận” chửi

Xóa sổ lối ứng xử vô văn hóa

Hồi năm 2014, người dân Thủ đô xôn xao khi Sở VHTTDL Hà Nội tiến hành hẳn một hội thảo để thống nhất “khung quy tắc ứng xử” nhằm xây dựng các chuẩn mực giao tiếp, ứng xử. Một phần bộ khung quy tắc này, như lời tuyên chiến nhằm hướng đến việc xóa sổ những “bún mắng”, “cháo chửi” đầy xấu xí.

Tới năm 2015, UBND TP Hà Nội lại vào cuộc, giao cho Sở VHTT&DL kiểm tra, xem xét, chấn chỉnh việc ứng xử văn hóa không phù hợp nơi công cộng. Mấy ông bà “bún mắng”, “cháo chửi” lại được nhắc đến đầu tiên.

Nhưng tới 2016, chưa kịp xóa sổ thì những “đặc sản” Thủ đô này được lên hẳn CNN, khiến “bún mắng” trở thành một trong những điều gợi nhớ tới Hà Nội.

Những người đang cất lòng tự trọng để cắm cúi ngồi ăn chắc quên mất một điều, không nơi nào trên thế giới có hẳn một kho tàng những câu tục ngữ, ca dao, vần vè, bút kí, truyện ngắn…nói về miếng ăn như ở Việt Nam. Đó là lời nhắc nhở cả một thời kì dài dân tộc đói nghèo trong rơm rạ, cũng là lời răn dạy lối sống cao đẹp, trọng nhân cách vượt lên miếng ăn đơn thuần.

Dân gian có câu, “lời chào cao hơn mâm cỗ” để đề cao lời chào hỏi tôn trọng, nhân cách của con người hơn miếng ăn miếng uống tầm thường. Và bao nhiêu đời nay, các bậc cha mẹ vẫn dạy con mình cách ứng xử ấy để giữ lòng tự trọng.

Vậy mà cứ xông vào “bún mắng”, “cháo chửi”, “ốc lắm mồm”, “phở xếp hàng” ngồi lấm lét ăn trong nhục nhã, thì lòng tự trọng và nhân cách của chính mình, cũng chỉ xứng với “một bữa no” mà thôi.

AN YÊN/ VTC NEWS

Một số ý kiến phản hồi của bạn đọc:

– Người bán thiếu văn hóa đã đành, chính những người ăn đã góp phần làm cho nét thiếu văn hóa này. Bản thân tôi thì không bao giờ vì miếng ăn mà chịu nhục.

– Có gì đâu, nó giống như thảm họa âm nhạc của “Lệ rơi” đấy thôi. Vậy mà mọi người vẫn ca tụng sốt ùng ục, thật là hết thuốc chữa

– Tôi sinh ra và lớn lên tại Hà Nội. Nhưng những quán như thế này chưa bao giờ bước chân vào ăn. Dù có ngon đến mấy cũng xin nhường cho người khác.

– Tôi thấy bài viết quá hay, tại sao giữa Thủ đô lại có cái quán như vậy, cán bộ phường, quận họ đi đâu cả nhỉ. Với tôi, không bao giờ đến nơi vô văn hóa như vậy, dù hàng có ngon đến đâu tôi cũng không thèm. Lại còn xuất hiện trên CNN, nhục quá, chứ vui gi?

– Tôi chưa từng vào những quán thế này, nhưng cũng đã nghe nói. Cũng thấy nhiều người nói vậy, nên cũng chẳng bao giờ muốn vào. Phở Bát Đàn, ko biết nổi tiếng hay ngon đến mức nào, nhưng tôi đã vào 1 lần, như thời bao cấp, phục vụ coi thường thực khác, muốn có tranh hay gia vị khác hầu nhé như không có. Không hiểu sao, chất lượng không hơn các quán khác, mọi người lại cứ vào đó chứ!? Hay người Việt mình hiếu kì, thích vào những chỗ nổi tiếng vì “lời đồn đại”?… chẳng thể hiểu nổi dân ta lại vậy! Tôi sau lần vào phở Bát Đàn,…cho vàng tôi cũng không đến nữa, chưa nói mấy quán bài viết kể trên! Nhục thay khi CNN nên lên cái xấu xa này!

– Hoàn toàn đồng ý với tác giả. Bất chợt nhớ lại hồi sinh viên. Ở cổng KTX đại học Quốc gia có 1 quán sinh tố “chửi”. Ừ thì ngon nhưng mình không bao giờ bước chân vô quán lần thứ hai. Nhớ lần đó đi với bạn. Tính uống sinh tố dâu. Mình rất lịch sự “Cô ơi hôm nay có dâu không cô?” (vì bình thường mình cũng hỏi như vậy). Vậy là bà chủ nổi xung thiên lên “Vô quán muốn kêu món gì thì kêu, hỏi làm cái gì. Kêu *** nó ly sinh tố dâu bộ chết hả? *** bán cho mày nữa. đi đi” Thật sự là không hiểu chuyện gì đang diễn ra nữa. Hẹn với lòng dù có đi quán nào không ngon, mắc hơn cũng được, không bao giờ bước chân lại cái quán đó nữa….

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY