Công nghiệp ô tô, một câu chuyện buồn.

Một chiếc xe Camry 2017 có giá từ nhà sản xuất là 26.991 USD. Sau khi cộng các khoản chi phí nhập khẩu về Việt Nam, thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế VAT, thì giá chiếc xe này đã nhảy lên đến 92.899 USD. Tại sao lại có sự vô lý đến kinh khủng như thế?

Phải nhìn nhận một thực tế đáng buồn là, để hiện thực hoá giấc mơ có một ngành công nghiệp ô tô, Chính phủ đã kiên trì bảo hộ cho các nhà sản xuất ô tô trong nước suốt 25 năm qua. Nhưng đến giờ, ước mơ vẫn chỉ là mơ ước.

Suy cho cùng, mọi sự phát triển đều phải vì mục tiêu người dân được sử dụng những sản phẩm, dịch vụ tốt nhất nhưng giá cả phù hợp nhất. Việc bảo hộ cho ngành công nghiệp ô tô đã khiến người tiêu dùng Việt Nam lại phải trả một chi phí quá đắt đỏ. Giá xe ô tô ở Việt Nam đã bị đội nhiều lần. Thực sự vô cùng bất hợp lý khi người Việt thu nhập thấp mà giá xe cao gấp 2 lần Thái Lan, thậm chí gấp 3 lần người Mỹ. Điều vô lý này, nếu còn tồn tại, thì sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô cũng thất bại ở cái đích cuối cùng.

Suốt mấy chục năm qua, Chính phủ kiên trì bảo hộ cho nền sản xuất, đúng ra là lắp ráp ô tô trong nước bằng chính sách đánh thuế nhập khẩu cao ngất ngưởng. Kết quả của việc ban hành các chính sách bảo hộ cho doanh nghiệp sản xuất ô tô nhưng lại không đi kèm một chương trình hành động với sự ràng buộc trách nhiệm của các nhà sản xuất, lắp ráp trong nước đã dẫn đến tỉ lệ nội địa hoá quá thấp.

Cụ thể, đối với loại xe dưới 9 chỗ ngồi, mục tiêu tỉ lệ nội địa hoá vào năm 2005 – tức 12 năm trước – là 40% và năm 2010 là 60%. Thế nhưng đến giờ, thực tế mới chỉ đạt mức trung bình trong khoảng 7-10%. Đó là chưa kể, tỉ lệ 7-10% này lại chủ yếu là những linh kiện đơn giản, hàm lượng chất xám thấp.

Trong khi đó, nhìn sang các nước khu vực ASEAN, tỉ lệ nội địa hoá của họ đã ở mức 60-70%, riêng Thái Lan thậm chí đã đạt 80%. Chỉ còn hơn 3 tháng nữa, công nghiệp ô tô của VN sẽ phải đối mặt với một cuộc cạnh tranh khốc liệt, một cuộc cạnh tranh hoàn toàn không cân sức với ô tô đến từ các nước như Thái Lan, Malaysia… khi các cam kết hội nhập đã đến hạn phải thực thi.

Nghĩa là, bắt đầu từ năm 2018, ô tô sản xuất ở khu vực ASEAN có tỉ lệ nội địa hoá từ 40% trở lên sẽ được hưởng thuế suất thuế nhập khẩu ở mức 0%. Ngành sản xuất ô tô của Việt Nam, dù là xe lắp ráp, không những mất hoàn toàn lợi thế cạnh tranh trong xuất khẩu, mà còn mất thị trường nội địa vào xe nhập khẩu đến từ các nước ASEAN.

Tôi không có hi vọng gì vào việc giá xe sẽ giảm vào năm 2018. Một mặt Chính phủ sẽ vẫn kiên trì bảo hộ cho công nghiệp ô tô vốn đã ì ạch quá nhiều năm nay thông qua công cụ thuế nội địa, một mặt xu hướng độc quyền phân phối xe, với những điều kiện ngặt nghèo đang được áp dụng, thì một chiếc xe giá rẻ có thể vẫn chỉ là giấc mơ của hàng triệu người dân nước Việt.

Nếu không có một sự đột phá trong chính sách và thực thi chính sách, nếu không có một thương hiệu ô tô Việt đủ mạnh làm đối trọng, thì người tiêu dùng Việt Nam sẽ tiếp tục phải trả giá đắt cho ô tô và cân đối vĩ mô sẽ tiếp tục thiếu một cột trụ quan trọng là công nghiệp chế tạo mà ô tô là đỉnh cao của công nghiệp này.

BẠCH HOÀN

THAM VỌNG ĐÁNG… HOÀI NGHI

Hãng ô tô Singulato Motors và bốn công ty khác tại Trung Quốc là CHJ Automotive, Hongxing Automobile Manufacturing Co, AIWAYS và WM Motor đã thảo luận về việc thành lập một liên minh trong lĩnh vực xe điện. Các mẫu xe ô tô chạy điện đang chiếm 3% thị trường Trung Quốc (dự kiến 700.000xe/năm 2017) vẫn là một phân khúc béo bở.

Vì sao họ liên minh? Vì hướng đến 8% thị trường xe ô tô điện Trung Quốc vào 2020. Hợp tác để tăng thị phần lên 166% sau 3 năm thì rất đáng để liên minh.

Tại Việt Nam, MaiLinhGroup (MLG) cũng hướng đến ô tô chạy điện bằng cách hợp tác với Telsa không chỉ trong lĩnh vực ô tô. Dù hiện nay MLG mới chỉ triển khai thử nghiệm xe điện công cộng tại Quận 1 nhưng đó là một tín hiệu đáng hoan nghênh. Sẽ rất vui nếu họ thay thế bus chạy xăng bằng bus chạy điện trên toàn quốc.

Một tin vui khác, VinGroup (VG) triển khai nhà máy sản xuất ô tô VinFAST (VF) tại Hải Phòng, trong đó có ô tô điện, xe máy điện. (Nhiều người nói rằng tôi thiên kiến với VG nhưng xe điện tốt cho môi trường- lĩnh vực chủ đạo mà tôi viết- thì tôi vẫn ủng hộ họ.) Mục tiêu của VF là trở thành nhà sản xuất ô tô hàng đầu Đông Nam Á với công suất thiết kế lên đến 500.000 xe/năm vào năm 2025. Đây là một tham vọng đáng… hoài nghi nếu nhìn vào tỉ lệ dân số Trung Quốc và Việt Nam.

Tôi không quan tâm lắm đến các thông tin như VF đã ký kết biên bản ghi nhớ với tập đoàn tài chính hàng đầu thế giới Credit Suisse AG để vay 800 triệu USD phục vụ dự án. Thậm chí các thông tin như VG có sẵn hơn 26.000 tỉ, nhập công nghệ khung sườn xe, thiết kế từ Mỹ, EU hay kiểu dáng từ Ý,… tôi cũng không quan tâm mấy. Trong thông cáo báo chí, VF nhắc đến sản phẩm chủ lực là ô tô động cơ đốt trong, ô tô sử dụng động cơ điện và xe máy điện thân thiện với môi trường.

Vấn đề ở đây là bao nhiêu % ô tô động cơ đốt trong, bao nhiêu % là ô tô điện? Và đặc biệt, động cơ đốt trong và động cơ điện của VF là của hãng nào? Điều này (động cơ) VF chưa hề nhắc đến.

“Tháng 9/2018 có sản phẩm xe máy Việt. Năm ‎2019-2020 sẽ có ô tô đầu tiên mang thương hiệu VINFAST là ô tô điện và ô tô chạy xăng. Đây là cố gắng lớn của Vingroup. Đạt tiến độ này sẽ là kỳ tích”, Thủ tướng Chính phủ nói về việc này. Tôi cho rằng ngoài yếu tố thuế thì nhận xét của Thủ tướng cỏn là thành công của VG về mặt truyền thông đánh vào tâm lý yêu nước là sử dụng “hàng Việt Nam”. Chí ít, nhiều người Việt đã ngán/ghét “xe Tung Của” tới tận óc.

Một tín hiệu tốt hơn nhiều so với việc họ đầu tư vào bất động sản hay Safari, là cách tôi nhận định về VF của VG. Và chi tiết đáng quan tâm nhất chính là sản phẩm ô tô, xe máy do VF sản xuất sẽ đạt tỉ lệ nội địa hóa 60%- điều cơ bản để hướng tới xuất khẩu. Thứ tham vọng này, tôi thích! Việt Nam cần có thêm những sản phẩm đủ sức cạnh tranh ở nước ngoài để tạo “quyền lực mềm”.

Ngoài ra một cách dĩ nhiên, Quốc Ấn Mai yêu môi trường và thích xe điện không có nghĩa là sẽ thích VG hay anh Vượng Phạm Nhật. Nói vậy cho vuông, hỉ?

MAI QUỐC ẤN

Vẫn chuyện ô tô của ông Vượng!

Hôm nay, Vin chính thức triển khai dự án sản xuất ô tô tại Hải Phòng. Có mấy điều nghĩ cần viết.

Phải bắt đầu từ tiềm lực kinh tế không ai có thể tưởng tượng nổi của ông Vượng, thực tế đã minh chứng.

Để làm ô tô, ông Vượng có thêm một khoản tài chính Credit Suisse AG, một trong những tập đoàn tài chính hàng đầu thế giới, theo đó Credit Suisse sẽ thu xếp cho VINFAST khoản vay lên tới 800 triệu USD.

Sedan 5 chỗ và SUV 7 chỗ là dòng xe đầu tiên của ông Vượng với chủ trương đón đầu công nghệ và thân thiện với môi trường, VINFAST sẽ ứng dụng công nghệ hiện đại nhất thế giới vào sản xuất, đảm bảo tiêu chuẩn khí thải khắt khe Euro 5.0 và Euro 6.0; đồng thời ưu tiên tối đa sử dụng năng lượng xanh trong quy trình sản xuất tại nhà máy.

Tôi vẫn tin vào khả năng của ông Vượng lẫn thương hiệu của VinFast, bởi đơn giản nói xa xăm hay gần gũi gì thì nền công nghiệp của nước ta mãi cho đến nay vẫn chưa có gì đáng tự hào hoặc điểm nhấn.

Và có ghét có yêu gì ông Vượng vẫn phải thừa nhận là trong bối cảnh hiện nay, chọn một doanh nhân cho sự tiên phong về công nghiệp ô tô thì quá khó để có ai hơn được ông này.

24 tháng không dài, 24 tháng để cho một kiểm chứng là hoàn toàn xứng đáng. Nhất là đối với một cá nhân kín tiếng, chọn hành động thay cho phát ngôn như ông ấy.

Những hiện thực vốn trì trệ và nhiều gian nan của hiện tại, nếu không xem đây là tín hiệu mới cần ủng hộ thì thật sự tôi không biết phải chọn tín hiệu từ nơi nào khác.

Ít nhiều phải ghi nhận phần của Bộ Công thương riêng trong dự án này, vì cái gật lắc của họ cũng đủ để thành nền móng hoặc gió bay!

NGÔ NGUYỆT HỮU

NO COMMENTS