Lối ra cho khủng hoảng Đồng Tâm!…

2
48

Cảm ơn nhà báo Bảo Hà về bài viết “Đối thoại ở thôn Hoành” (*) trên VnExpress. Thú thực, cả đời tôi chưa bao giờ đọc được một bài báo nào hay như vậy! Chị Bảo Hà đã đến được tận nơi và mô tả những người nông dân chất phác, lam lũ ở thôn Hoành, xã Đông tâm, Huyện Mỹ Đức và tình thế tuyệt vọng của họ chân thực đến nao lòng.

Đừng nghĩ mưu để thắng dân… 
Vắt kiệt sức dân…

Thì ra, sự cục cằn, thô bạo của những người nông dân này chỉ là lớp vỏ bên ngoài. Đằng sau lớp vỏ đó là những tâm hồn rất dễ bị tổn thương, là những nỗi niềm chất chứa không có cách gì giải bày cho hết.

Đó là những con người vừa mới quát tháo, nhưng lập tức nghẹn ngào trình bày những oan ức của mình khi được lắng nghe.

Ai muốn chặt đầu tôi thì chặt, nhưng tôi nhất quyết không bao giờ tin những người dân ở Đồng Tâm, Mỹ Đức là thế lực thù địch, là những kẻ chống phá chính quyền!

Người dân thôn xã Đông Tâm cũng hiểu rất rõ toàn bộ sự nghiêm trọng của những việc mà họ đang làm.

Nhưng, có lẽ, vì danh dự và vì trách nhiệm đối với cụ Kình, họ đã không làm khác được. Cái họ có thể làm và họ đã cố gắng làm là đối xử tử tế với những người bị bắt giữ làm con tin và không để xảy ra bạo lực đối với những người này.

Hiện nay, cả chính quyền và cả những người dân ở Đồng Tâm, Mỹ Đức đều cần một lối thoát. Lối thoát đó chính là đối thoại.

Và những người dân đã có lý khi họ đòi hỏi được đối thoại với cấp chính quyền mà họ chưa mất niềm tin. Đó là cấp thành phố. Rất may là tất cả chúng ta đều biết, Chủ tịch thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung đã chính thức khẳng định là ông sẵn sàng đối thoại với những người dân xã Đồng Tâm nếu cần thiết.

Xin thưa với Chủ tịch, đây là trường hợp cần thiết nhất từ trước đến nay đấy ạ!

Cứ nghĩ mà xem, với những kẻ ngoại bang xâm chiếm biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc chúng ta còn đối thoại được, thì tại sao với những người dân của chính mình lại không?!

Tiến sĩ NGUYỄN TIẾN DŨNG

Đối thoại ở thôn Hoành (*)

3 tiếng mất liên lạc với toà soạn khi về Mỹ Đức khiến nhiều người lo lắng, chuyện gì đã xảy ra với tôi.

Cho tới sáng 16/4, mọi cánh cửa thông tin về xã Mỹ Đức chỉ le lói một vài tia yếu ớt. Câu chuyện mà ai cũng có thể truyền tai nhau là chiều 15/4, một đoàn cảnh sát gồm cả cơ động, công an, cán bộ huyện đã xảy ra xô xát với hàng ngàn người dân, sau hoạt động bắt người theo quyết định khởi tố đã có từ trước đó hơn một tháng. Hàng chục cảnh sát, công an, cán bộ huyện đã bị dân giữ lại tại nhà văn hoá thôn Hoành, xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức.

Tôi và một phóng viên nam lên đường tới Mỹ Đức với một sự thôi thúc phải tìm ra câu chuyện gì thực sự đang diễn ra.

Gần đến nơi, thấy từng nhóm người cả cảnh sát, cả người mặc thường phục đứng lố nhố khắp trên con đường vào xã tôi đã run. Tôi chỉ là một phụ nữ, tôi còn có con nhỏ. Tôi dừng lại một quán trà ven đường lân la đến nửa ngày. Nhưng qua giờ trưa, tôi thấy mình không thể chịu nổi nữa. Tôi tự hỏi: Vì sao đã đến tận nơi này rồi lại ngồi đây để trở về ngờ vực? Tôi có linh cảm có một câu chuyện chẳng lành đằng sau những video chỉ thấy gào thét, chỉ thấy những hừng hực căm phẫn từ đám đông bắt bớ kia? Và tôi đã không kìm được bước chân của mình đến cổng làng, sau khi để lại toàn bộ giấy tờ, tư trang cho người đồng nghiệp ở vòng ngoài, chỉ mang theo 2 thứ: ghi âm và điện thoại.

Nhưng khi vừa kịp thấy đám đông đứng đầu đường dẫn vào thôn Hoành, vừa thoáng qua những thân gỗ to lù lù chắn ngang đường làng, tôi đã bị nhiều bàn tay lôi lại. Tôi giật bắn người: hàng chục đôi mắt phụ nữ lọt ra từ khuôn mặt bịt kín khẩu trang đang đổ dồn về mình. Những người đàn ông chạy ào tới túm áo tôi.

Những câu hỏi như thét lên: “Mày là ai? Từ đâu đến? Đến đây làm gì?”. Tôi không biết mở lời từ đâu, bởi không thể gào to như họ. Tôi run rẩy.

Mất một hai phút để tự trấn tĩnh, tôi nói mình là phóng viên. Nhưng dân làng nói tôi phải có thẻ ngành. Toàn bộ giấy tờ tôi đã để bên ngoài vì không thể đoán trước thái độ của những người dân ở đây với nhà báo như thế nào. Không xuất trình được giấy tờ, tôi bị một người đàn ông và một phụ nữ áp giải bằng xe máy vào sâu bên trong.

Họ chở tôi vào làng, len lỏi qua những chướng ngại vật đã dựng lên. Dọc hai bên đường, từng tốp người già, trẻ, lớn bé đứng ngồi nhấp nhô. Khi nhìn thấy người lạ mặt, họ bật dậy và lại tiếp tục những câu hỏi như gào lên: “Nó là ai? Sao lại vào đây?”.

Người làng chở tôi đến trước một khu nhà văn hoá thôn Hoành: Nơi đang giữ hàng chục người thực thi công vụ. Chúng tôi dừng lại trước cánh cổng sắt đóng chặt nhiều lớp khoá. Trong khoảng sân lớn, có vài chục người: đàn ông trung niên, thanh niên, phụ nữ… Người ngồi, người nằm ngủ, bên cạnh đều có sẵn gậy nhỏ.

Thấy tôi, người dân bật dậy, đổ dồn những ánh nhìn cảnh giác cùng tức giận. Có một người đàn bà mặt giận dữ nói nhất định phải khám người tôi. Những người đàn ông bình tĩnh cũng không khuyên nổi bà. Bà dẫn tôi vào một căn phòng nhỏ, bắt cởi quần áo. Tôi run lên. Đời tôi chưa từng nghĩ có một lúc mình sẽ nhận sự xúc phạm lớn đến vậy.

Thấy chiếc khuy quần, người đàn bà cũng nghi ngờ đó là một thiết bị ghi âm, ghi hình nguỵ trang nào đó. Người đàn bà vừa khám vừa hét lên những câu chuyện không đầu không cuối. Hóa ra bà là người thân của một trong 4 người Đồng Tâm vừa bị bắt giữ. Mọi sự tức giận, sợ hãi trong tôi bỗng tan biến. Trên gương mặt khắc khổ, giận dữ của người đàn bà hiện lên sự hoang mang, sợ hãi. Tôi hợp tác để bà khám bất kỳ gì bà muốn và hỏi chuyện. Bà ứa nước mắt kể rằng đời mình chưa bao giờ phải chứng kiến cảnh bắt người như hôm qua. Người phụ nữ ấy không chịu đựng nổi.

Tôi chợt nhận ra, họ cũng là người nông dân giống như bố mẹ mình, ẩn sau những câu nói ác khẩu là sự hiền lành, đôn hậu, và thậm chí là yếu đuối. Tôi bình tĩnh trò chuyện cùng bà.

Nhưng cuộc nói chuyện liên tục bị ngắt quãng. Những người xung quanh chen vào, tiếp tục đòi khám người lần nữa, bắt tôi mở khóa điện thoại để lục soát, cáo buộc tôi là “người được cài vào thôn”. Nhưng bà gạt họ đi, và cứ thế kể. Người ta mắng bà: “Cô có biết đây là ai không mà cô kể?”. Bà mặc kệ.

Người phụ nữ ấy có một khát khao được nói, và những gì bà cần, là một sự lắng nghe.

Sau một hồi, những người xung quanh không để bà nói tiếp nữa. Họ quyết định đuổi tôi ra khỏi xã, tịch thu ghi âm và điện thoại. “Nếu các bác không nói với cháu, thì vĩnh viễn không có ai biết chuyện gì đã xảy ra ở đây” – tôi cố gắng thuyết phục. Có một lúc, tôi thậm chí đã nghĩ đến việc sẽ ở lại đây đêm nay: họ sẽ giam tôi, nhưng như thế cũng không sao, tôi sẽ biết được thêm nhiều điều. Tôi không còn thấy sợ người dân nữa. Chỉ có một vấn đề, là họ không đồng ý để tôi gọi một cuộc điện thoại về nhà cho gia đình yên tâm.

Rồi một ai đó để ngỏ khả năng, rằng nếu tôi là phóng viên đàng hoàng của một cơ quan báo chí tử tế, thôn Hoành sẽ chào đón tôi quay lại. Vài thanh niên áp giải tôi ra ngoài thôn. Tôi lấy giấy tờ và xin quay lại.

Lại đi qua những đoạn đường đầy ắp người, nhưng chào đón tôi lúc này là những ánh mắt đã dịu lại. Thấy tôi quay lại, hết phụ nữ, lại đến đàn ông đều muốn kể chuyện. Có người vì xúc động mà nói đứt quãng không thành câu. Họ đã chấp nhận nói chuyện điện thoại với toà soạn và cam kết: đảm bảo an toàn tuyệt đối để tôi trở về.

Câu chuyện tôi lắng nghe sau đó không như những gì bên ngoài đang run sợ. Họ khẳng định không tưới xăng lên người cảnh sát. Họ còn cử riêng một gia đình hàng ngày nấu cơm cho các cán bộ ăn, dẫn cán bộ đi vệ sinh, tắm rửa.

Họ còn muốn kể câu chuyện nhiều hơn như thế với tôi, nhưng trời sắp tối, họ muốn đưa tôi ra về để được an toàn. Tôi hiểu vẫn còn có những người cực đoan không thấy thoải mái với một người lạ trong thôn vào lúc này.

Tôi đã bắt đầu hành trình trong thôn Hoành bằng sự sợ hãi đến cứng người, nhưng ra về với tâm trạng bình yên. Đưa tôi ra khỏi thôn, những người đàn ông, phụ nữ bỏ gậy xuống, rời đi những ánh mắt giận dữ, họ lại trở về với sự đôn hậu của những người dân quê. Sau những đống sỏi đá ngổn ngang đổ xuống làm chướng ngại vật là những biểu ngữ: “Không chống chính quyền”.

Nếu hôm ấy, tôi đi thẳng về Hà Nội sau khi được thả ra, tôi sẽ vĩnh viễn chỉ nhìn thấy một nửa bức tranh. Và đó là nửa tối ám, đầy những ánh mắt long lên vì giận dữ, đầy cảm xúc tiêu cực. Nhưng tôi đã quay lại, và chủ động đối thoại, để may mắn được nhìn thấy sự hồn hậu và nỗi khát khao được bày tỏ trong chính những gương mặt ấy.

Khoảng cách giữa một con người đầy hằn học cầm gậy gỗ, với một con người chất phác của nông thôn, dường như chỉ là một cuộc trò chuyện cầu thị. Nhiều người trong số họ chỉ có nhu cầu được lắng nghe.

Một cuộc đối thoại thực sự công khai đang được chờ đợi.

BẢO HÀ/ VnExpress

Nhà báo Nguyễn Văn Duẩn của Báo Người Lao Động đang trò chuyện cùng người dân Đồng Tâm (Mỹ Đức, Hà Nội). Anh mặc áo thun sọc ngang.

Hai mươi bốn giờ ở Đồng Tâm!

Đêm qua, nhà báo Văn Duẩn cũng đã ngủ tại làng Đồng Tâm.

Đây là bài viết của anh trên Facebook cá nhân.

Chúng tôi về xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, TP Hà Nội, để mong được nghe hai tai về câu chuyện đất đai đang rất nóng ở vùng đất này.

  1. 9 giờ sáng 19/4, đến đầu thôn Hoành (thôn Hoành và Đồng Mít là 2 thôn của xã Đồng Tâm), hình ảnh đầu tiên đập vào mắt chúng tôi, là một đống đất, đá to uỵch do người dân đổ ra choán hết mặt đường, chỉ còn một lối nhỏ đủ để đi xe máy hoặc xe đạp.

Một khẩu hiệu “Nhân dân Đồng Tâm không chống đối Nhà nước” được treo ngay lối vào thôn.

Chúng tôi xuất hiện, hàng chục cặp mắt của người dân phóng về phía chúng tôi dò xét.

Một chị trạc 50 tuổi khoác áo chống nắng, mặt đeo khẩu trang, đầu đội mũ lưỡi trai, tiến về phía chúng tôi và “thẩm tra” nhân thân. Khi biết chúng tôi là nhà báo với đầy đủ giấy tờ, một số bà con đồng ý cho chúng tôi vào một ngôi nhà cạnh đó để trò chuyện. Tuy nhiên cũng có một số người nhất quyết buộc chúng tôi phải rời khỏi Đồng Tâm ngay lập tức.

“Không báo chí gì cả. Mời các anh đi cho. Các anh có giấy tờ đầy đủ, chúng tôi không giữ, nhưng các anh không thể ở lại”- một nông dân trung niên, đeo kính đen từ trong nhà bước ra nói với giọng rất quyết liệt.

“Chúng tôi không còn biết tin ai nữa”- một nông dân khác bức xúc nói chen vào.

Rồi những lời oán than được nói ra trên những khuôn mặt đầy giận giữ và bức xúc. Và không khí khá căng thẳng khi người trung niên kia và một vài người khác quyết không cho chúng tôi ở lại để làm việc. Tiếp đó một tốp thanh niên từ trong thôn đi xe máy ra, ném những ánh mắt dò xét, đầy ngờ vực về phía chúng tôi đang ngồi ở lề đường.

“Ngòi nổ” chỉ được tháo khi một chị ở “Tổ Đồng thuận” của xã xin bảo lãnh và xin làm đại diện để đưa chúng tôi vào trong nhà để trò chuyện. Chị không cho biết tên và đeo khẩu trang, đội mũ lưỡi trai che kín mặt suốt buổi trò chuyện.

Trong suốt cuộc trò chuyện, chị lặp đi lặp lại rất nhiều lần: “Chúng tôi chỉ muốn bình yên để làm ăn. Nhân dân Đồng Tâm không bao giờ chống Đảng, chính quyền. Chúng tôi chỉ có một mong muốn, đó là muốn được đối thoại với người có thẩm quyền để tháo gỡ tình hình hiện nay”.

Mấy ngày gần đây nhiều dân Đồng Tâm dường như không ngủ. “Ruộng vườn thì bỏ bê, con cái thì nghỉ học. Tâm trí đâu mà ngủ hả em”- một chị nói.

Người dân cũng khẳng định với chúng tôi rằng, hiện 21 cán bộ, chiến sĩ đang bị người dân giữ ở đây đều được ăn uống chu đáo. “Dân chúng tôi thay nhau nấu cơm ngày 3 bữa với đồ ăn tươm tất cho các em ấy. Chúng tôi mua quần áo cho các em thay và tắm giặt hàng ngày. Sức khoẻ các em rất tốt”- chị trong “Tổ đồng thuận” nói tiếp.

“Thậm chí sau khi nấu ăn xong, chúng tôi còn cho người ăn trước xem đồ ăn có đảm bảo không rồi mới mang cho các anh ấy ăn”- một chị khác cho hay.

Tôi xin đi vào sâu trong làng, nơi có những trường học, nơi có những cán bộ, chiến sĩ của Hà Nội đang bị người dân giữ ở thôn Hoành, nhưng bị từ chối.

“Chúng tôi không thể đảm bảo an toàn cho các anh, dù chúng tôi rất muốn các anh vào”- chị trong “Tổ đồng thuận” nói.

Và cho đến hôm nay, cũng không một người lạ mặt nào có thể vào Đồng Tâm, nếu không có người dân có uy tín là người trong xã bảo lãnh. Mọi con đường dẫn vào Đồng Tâm, đều được vứt những vật cản như khúc gỗ to vứt dọc, ngang; cát, đá đổ cao ngất choán hết đường làng. Họ sợ người lạ về làm rối thêm tình hình.

  1. Đêm qua tôi đã xin được ngủ lại giữa thôn Hoành. Và đêm qua là một đêm rất dài mà tôi ít gặp trong cuộc đời cũng như suốt 15 năm làm nghề.

Tiếng kẻng gõ liên hồi và vang xa khắp các xóm; tôi đếm có khoảng gần chục lần tiếng kẻng được cất lên. Tiếng chó sủa ầm ĩ, ánh đèn pin loé sáng khắp nơi, tiếng chân bước vội…

Tôi hỏi một người dân “sao làng lại gõ kẻng nhiều thế?”. “Thường thì các xóm vẫn gõ kẻng để họp dân khi có việc quan trọng” – một người dân cho hay.

Chúng tôi ra hè ngồi. Cu em nơi tôi ở chạy ra nơi có tiếng kẻng cất lên. 20 phút sau trở về, anh bạn ấy cho biết “mọi chuyện êm rồi anh ạ. Thấy bảo có người lạ vào làng”.

Khuya, tôi cùng vài người đi dạo quanh xóm. Đường làng vắng và cảm giác bình yên không khác ở những làng quê đồng bằng Bắc bộ khác. Duy chỉ có điều, tôi phải đi dạo trong làng, với sự có mặt cùng với ai đó là người thôn Hoành, để không bị coi là người lạ.

0h ngày 20/4, điện trong xã Đồng Tâm bỗng bị mất và tiếng kẻng lại vang lên dồn dập. Tiếng xe máy chạy; tiếng chó sủa lại ầm ĩ; lại có tiếng bước chân…

Chúng tôi im lặng nhìn nhau, và không biết chuyện gì đang diễn ra ở nơi đây. Và tất cả thở phào, khi cu em chạy ra khu nhà văn hoá thôn Hoành về bảo “chỉ là bị mất điện nên người dân gõ kẻng thôi anh, không có gì nghiêm trọng đâu”.

  1. Một giờ sáng. Tiếng chó sủa đã im; tiếng kẻng đã dứt, mọi thứ trở lại bình thường.

Tôi cố nhắm mắt nhưng không tài nào ngủ được. Chắc là do lạ chỗ hoặc tiếng kẻng kia đã khiến tôi mất ngủ.

Và ở ngoài kia, thi thoảng có tiếng bước chân đi. Có nghĩa một số người dân Đồng Tâm cũng khó ngủ.

  1. 9 giờ sáng nay chúng tôi rời Thôn Hoành. NHịp sống của bà con gần như bình thường: các cháu nhỏ đã đến trường gần như đầy đủ; chợ họp rất đông. Tất cả vẫn bình yên.

Những thanh niên bịt mặt dẫn chúng tôi rời thôn Hoành, mang theo một mong muốn: Một cuộc đối thoại giữa dân Đồng Tâm và người có thẩm quyền để có thể tháo gỡ được những vấn đề tại mãnh đất này.

P/s: đã có một số lời đề nghị giúp đỡ vật chất từ một số thành phần nhưng dân đã thẳng thừng từ chối”.

NGUYỄN VĂN DUẨN/ NLĐ