Trao tặng huy hiệu ‘Tuổi trẻ dũng cảm’ cho các ‘hiệp sĩ’

HIỆP SĨ CHẾT! LỖI Ở AI?

Đêm qua, đã có 3 hiệp sĩ Sài Gòn và tham gia bắt trộm mất mạng (tại đường CMT8, Q3, Tp.HCM) và nhiều người khác bị thương; khi họ phát hiện 1 băng trộm bẻ khóa xe và bị chúng tấn công bằng hung khí. Những cái chết tất yếu của một xã hội mà nền pháp quyền còn lỏng lẻo, quản lý pháp quyền còn hình thức, và nhiều nơi cơ quan chức năng buông lỏng quản lý, sống chết mặc dân!

Bắt cướp nên là chuyện của cơ quan công an, công cụ bảo vệ của một xã hội pháp quyền thực sự. Nhưng mô hình xã hội pháp quyền trên thực tế vẫn là… mô hình.

Sự xuất hiện của hiệp sĩ- những anh hùng từ xưa đến nay, đều bắt đầu từ nhu cầu xã hội. Nếu xã hội phong kiến không có những hình ảnh của Phong Lai, Trịnh Hâm, Bùi Kiệm, Đặng Sinh,… gây cảnh nhiễu nhương, không có hình ảnh giặc Ô Qua hung tàn xâm lược thì cuộc đời đã yên bình.

“Hiệp sĩ” không phải “thế công an hành đạo” mà là những người dân “kiến nghĩa tất vi” (thấy việc nghĩa sẽ làm) trước hết để thỏa mãn nhu cầu bảo vệ bản thân, gia đình, làng xóm, cộng đồng. Và hình ảnh Lục Vân Tiên, Vương Tử Trực xuất hiện để trừ nội loạn, dẹp ngoại xâm theo cách đơn lẻ (đánh tặc Phong Lai) lẫn có tổ chức (chống giặc Ô Qua).

Họ – những hiệp sĩ, không cần xuất hiện nếu có một xã hội pháp quyền thực sự!

Nhưng hôm qua, họ đã chết, 3 người. Và “ai cũng chọn việc nhẹ nhàng, gian khổ sẽ về phần ai?” nếu không phải là những người dũng cảm dám nhận phần gian khổ về mình một cách tự nguyện (theo nhu cầu bản thân, nhu cầu xã hội) chứ không phải là nhiệm vụ bắt buộc?

Đó là những cái chết “tự nguyện”?

Sự “tự nguyện chết” bắt buộc vì một xã hội được gọi là xã hội pháp quyền đang “chờ” hoàn thiện, củng cố. Sự tồn tại của nghĩa khí, lương tri nói chung và sự xuất hiện “hiệp sĩ” nói riêng cho thấy quá trình hoàn thiện xã hội pháp quyền vẫn đang diễn ra, đang trong giai đoạn quá độ.

Tôi mong chờ một xã hội pháp quyền hoàn thiện luôn cần một hệ thống luật pháp đủ sức ngăn chặn cái ác. Một xã hội pháp quyền hoàn thiện cũng cần có chế độ an sinh hoàn bị để quyền lợi xã hội được phân phối công bằng, cơ hội lao động và thụ hưởng cân bằng, để tránh các mâu thuẫn xã hội trở nên sâu sắc- cơ hội cho cái ác xuất hiện.

Nhưng, họ – những hiệp sĩ, đã chết; và điều mong chờ ấy đến nay vẫn là… chờ mong!

Có hơn một lần, nhà báo Nguyễn Hồng Lam (Báo CAND) kể tôi nghe về Hồ Duy Trúc – tội phạm chặt tay nạn nhân để cướp. Tôi nhớ một câu của anh Hồng Lam: “Nhà nó ở Ninh Thuận quê tao, nghèo xơ xác!”. Bản thân cái nghèo không phải là lý do để ai đó trở thành kẻ cướp. Nhưng cái nghèo “dẫn dắt” ai đó trở thành kẻ cướp tài sản và thậm chí là cướp mạng sống người khác xưa nay chưa hề hiếm!

Quyền Linh lặng lẽ xuất hiện, lo hậu sự cho hiệp sĩ đường phố tử nạn

20 năm viết báo của mình, tôi chứng kiến nhiều “kẻ cướp” khác đã đẩy dân đến bần cùng. Đó có thể là một loạt cán bộ đã “hỏa thiêu ngân sách” tính bằng trăm tỉ, nghìn tỉ, chục nghìn tỉ với các dự án từ thuế dân. Đó có thể là một loạt các văn bản thu hồi đất của dân “đúng quy trình” với giá chỉ bằng một tô phở/m2 và bán lại sau đó với giá vài lượng vàng/m2 ngay sau đó.

Để người dân nơm nớp lo sợ trộm, cướp là lỗi của ai?

Để hiệp sĩ (tự phát) đối mặt với trộm cướp, và chết, là lỗi của ai?

Để một xã hội mà nghèo đói không được giải quyết – tạo thành nguồn cơn cho trộm cướp – là lỗi của ai?

Xin thưa, không phải lỗi nhân dân! Trừ những kẻ vô cảm…

P/s: Chưa có bài viết nào tôi viết nhanh như bài viết này vì tôi đã từng viết 7 năm trước (xem link). Và nếu thấy 1 vụ cướp nào đó tôi cũng sẽ tham gia bắt cướp như 3 lần thời sinh viên. Giả sử có những “kẻ cướp” lớn hơn, mạnh hơn, nguy hiểm hơn tôi cũng sẽ làm thế. Vì im lặng trước bất công hôm nay thì mai này kẻ ác sẽ tìm đến bất kỳ ai.

MAI QUỐC ẤN

Hiện trường vụ án liên quan nhóm “hiệp sĩ” bị tấn công gây thiệt mạng vào tối 13/5/2018 (Tuổi Trẻ)

HIỆP NGHĨA HAY HIỆP SĨ

Ngoài rạp đang chiếu phim Death Wish do tài tử Bruce Willis đóng vai một bác sĩ có vợ và con bị bọn cướp sát hại. Anh bác sĩ chờ cảnh sát thực thi công lý lâu quá bèn tự kiếm cây súng đi báo thù, sẵn thay trời hành đạo. Hình ảnh một người dân không còn tin vào hệ thống pháp luật rồi tự ra tay trừ gian diệt bạo vô cùng phổ biến trong văn hoá của Đông lẫn Tây. Có khác chăng là ở phương Tây đa số “hiệp sĩ” thường xuất phát từ những dồn nén, mất mát cá nhân chứ không vì đại nghĩa mà dấn thân như hình ảnh của “hiệp sĩ” phương Đông.

Nếu ở phương Tây, Hiệp sĩ là một tước phong do nhà vua ban cho một người, thường là giai cấp quý tộc, thì ở phương Đông lại khác. Hiệp sĩ của phương Đông lại do đám đông công nhận từ những việc làm của họ. Ở Việt Nam, thời thế lại khác và có vẻ có sự dung hoà cả Đông lẫn Tây. Cơ quan công an lại trao thưởng và bằng khen cho những ai tự giác bắt cướp, qua đó gián tiếp công nhận họ là “hiệp sĩ” và khuyến khích những “hiệp sĩ” thường dân này tham gia việc giữ gìn trị an xã hội. Cho nên, khoảng hơn 10 năm trở lại đây bỗng hình thành các nhóm “hiệp sĩ đường phố” tự giác tổ chức bắt cướp, tuần tra, chiến đấu với các thành phần xấu trong xã hội. Thậm chí có những thành viên trong đó tự cho mình nhiệm vụ “đấu tranh chống phản động” trên mạng lẫn ngoài đời.

Ngày 13-5-2018, hai “hiệp sĩ” đã bỏ mạng sau một vụ bắt cướp tại Sài Gòn. Không ai trong số họ từng được huấn luyện hoặc được trang bị khả năng chiến đấu. Tất cả những gì họ có là tinh thần dũng cảm và mong muốn tiễu trừ cái ác. Họ có tinh thần hiệp nghĩa; họ nghĩ mình là “hiệp sĩ”, nhưng đáng tiếc điều đó không bảo vệ tính mạng của họ trước mũi dao của kẻ cướp cùng đường. Bất kỳ “hiệp sĩ” nào cũng chỉ là người dân thường. Không ai trong số họ có khả năng hay có quyền tổ chức thành một lực lượng chiến đấu chuyên nghiệp. Việc làm của họ đầy tinh thần hiệp nghĩa, nhưng đó lại là một việc làm sai luật, đẩy chính bản thân mình lẫn người quanh họ vào vòng nguy hiểm.

Lực lượng công an có thể khen ngợi việc tham gia bắt cướp của người dân nhưng bắt cướp vẫn là việc của công an. Không thể khuyến khích người dân lao ra đường đi tuần tra bắt cướp. Công an phải có những khuyến nghị người dân không được phép tổ chức thành những lực lượng tự phát, với các rủi ro như vậy. Tính mạng của ai cũng đều đáng quý. Cái chết của hai “hiệp sĩ” chỉ để lại mất mát đối với gia đình. Kẻ cướp, cho đến cùng vẫn là dân. Sử dụng người dân “hiệp sĩ” để đối đầu với người dân “ăn cướp” là khuyến khích mầm bạo lực trong xã hội và từ chối nhiệm vụ của lực lượng được xã hội giao bảo vệ trị an. Đó dường như là một nghịch lý.

Một “hiệp sĩ” bị trọng thương (tối 13/5/2018) – Tuổi Trẻ

Trong khi các hoạt động ôn hoà của những tổ chức xã hội dân sự khác bị ngăn cản thì việc các tổ chức “hiệp sĩ đường phố” – thực chất cũng là những tổ chức xã hội dân sự, lại được công khai ủng hộ dù tiềm tàng rất nhiều nguy hiểm cho từng cá nhân “hiệp sĩ” lẫn cho toàn xã hội. Giải thích nghịch lý này như một hiện tượng xã hội cần được nhìn từ nhiều phía nhưng từ phía nào cũng thấy lồ lộ sự vô trách nhiệm của chính những cơ quan công quyền. Có thể những lực lượng vũ trang của chính quyền hiện tại đa phần đều thấm nhuần cương lĩnh “chiến tranh nhân dân” nên xem việc nhân dân tự tổ chức chiến đấu chống lại các thế lực xấu là điều bình thường?

Cho đến giờ lực lượng công an vẫn thường nhắc đi nhắc lại “thế trận an ninh quốc phòng toàn dân”, liệu rằng việc khuyến khích và để tồn tại các lực lượng hiệp sĩ tự phong này cũng nằm trong cái “thế trận” ấy chăng? Cũng có lời giải thích rằng những nhân viên công an cấp thấp khi nhìn vào khối tài sản khổng lồ của những tướng lãnh trong ngành đều thấy chạnh lòng với mức lương không đủ sống của mình nên chẳng dại gì dấn thân. Vì vậy, họ để tồn tại các lực lượng “hiệp sĩ” tự phát này để chia sẻ bớt những nguy hiểm rủi ro.

Tất cả đều là giả thiết và không thể nào chứng thực được. Nhưng, cái chết của những “hiệp sĩ” vừa qua là có thật. Và sự thất trách của lực lượng được giao gìn giữ trị an cũng có thật. Chống tội phạm không phải là một cuộc chiến tranh, không thể dùng lực lượng “du kích” để “tiêu hao sinh lực địch”. Không người dân nào có nghĩa vụ liều thân mình để bảo vệ trị an. Cũng không luật pháp nào trao quyền cho một nhóm người dân để họ có thể tổ chức tuần tra hay bắt giữ nghi phạm. Cả “hiệp sĩ” lẫn “kẻ cướp” đều chịu sự kiểm soát của pháp luật và ai trong họ cũng không được phép miễn trừ trách nhiệm pháp lý. Có thể khâm phục tinh thần hiệp nghĩa nhưng không thể cổ vũ người dân tự đấu tranh bảo vệ mình. Chỉ có những xã hội vô chính phủ thì người dân mới phải lập ra các đội tự vệ để tự lo cho trị an. Tinh thần hiệp nghĩa rất cần nhưng, tiếc thay, xã hội hiện đại với tinh thần pháp quyền không thể cho phép các tổ chức hiệp sĩ tự phong hoạt động sai luật.

Nhà báo TRUNG BẢO/ Trí Việt News

HIỆP SĨ VÀ GIANG HỒ

Nhà nước pháp quyền thịnh trị chỉ dùng lực lượng chức năng trấn áp tội phạm. Lực lượng chức năng được đào tạo bài bản, được giáo dục cẩn thận, có tổ chức, kỷ luật, có cương lĩnh hành động và chịu sự giám sát chặt chẽ của tổ chức. Nếu làm sai sẽ bị trừng phạt nghiêm khắc bởi pháp luật và kỷ luật của tổ chức.

Nhân dân chỉ đóng vai trò tự quản, tự vệ, phát hiện và tố giác tội phạm. Trong tình huống khẩn cấp, nhân dân hỗ trợ lẫn nhau để bảo vệ nhau, có thể truy hô vây bắt tội phạm trong thế đảm bảo an toàn.

Ngoài lực lượng thuộc cơ quan chức năng, bất cứ tổ chức nào cũng không được phép làm thay, bởi nếu làm sai thì không ai chịu trách nhiệm. Hoặc giả dụ có làm đúng cũng có thể bị vi phạm pháp luật. Ví dụ, khi đối mặt với tội phạm nguy hiểm, công an có quyền tiêu diệt, trong khi cái tổ chức không có quyền, dù là tổ chức hiệp sĩ, thì không được làm, nếu gây chết người ắt bị truy tố tội giết người. Ngược lại, nếu không gây chết người thì có thể bị nguy hiểm đến tính mạng. Mấy mạng người chết vừa rồi là bài học mà người ta lại cố tình không nhận ra?

Sử dụng hiệp sĩ, xét đến cùng là sử dụng bạo lực để trấn áp bạo lực. Đến khi tổ chức hiệp sĩ kia lợi dụng chỗ dựa chính quyền để hại dân hoặc thanh toán ân oán với nhau thì khi ấy hiệp sĩ cũng chỉ là một băng nhóm giang hồ.

Đó là sự nguy hiểm mà chính quyền TP HCM không lường hết hậu quả khi tự tạo ra tổ chức hiệp sĩ không nằm trong quy định nào của pháp luật. Luật pháp hiện hành chỉ có 3 lực lượng vũ trang: quân đội, công an và dân phòng với những giới hạn chức năng nhất định. Một tổ chức nằm ngoài pháp luật như tổ chức hiệp sĩ hiện nay, ranh giới giữa hiệp sĩ và giang hồ sẽ rất mong manh.

Chính quyền dùng giang hồ để trấn giang hồ tôi chỉ thấy trong kiếm hiệp của Kim Dung. Nhưng đó là sản phầm của những triều đại suy tàn, loạn lạc bất phân chính tà.

Trường hợp sau mới dừng ngưỡng thiếu chuyên nghiệp hoặc lạm dụng cái quyền không có thực quyền mà nhóm hiệp sĩ này đã làm càn bắt oan người ta. Nếu vượt quá ngưỡng chút nữa thì sẽ thành bọn giang hồ muốn thịt ai thì thịt!

CHU MỘNG LONG

Quặn thắt nỗi đau tiễn biệt hiệp sĩ đường phố về đất mẹ…

CƯỚP ƠI ! XIN ĐỪNG GIẾT HIỆP SĨ

Một vụ trộm xảy ra, người suýt bị mất trộm là một phóng viên, một người quay phim…đại loại anh ta làm cho báo chí, truyền hình. Đồ vật mà anh ta bị mất là chiếc xe SH.

Xe SH là chiếc xe khá nhiều tiền so với mức lương của một bộ trưởng, nhưng ở Việt Nam người ta không sống bằng đồng lương, người ta sống bằng nhiều nghề khác nhau như ăn cướp, trộm cắp. Quan chức, công chức ăn cướp, ăn trộm kiểu của họ. Còn trộm cướp thì theo kiểu nguyên thuỷ của trộm cướp.

Nếu vấn đề chỉ có anh phóng viên và băng trộm, mọi thứ sẽ đơn giản hơn. Anh phóng viên nếu mất chiếc xe trị giá lớn so với một người dân thường ấy, anh ta sẽ gọi bạn bè đến quán bar và gọi hai chai rượu ngoại ăn mừng với lý do của đi thay người.

Anh ta nghĩ, cái xe không bằng cái mạng của anh ta. Cái này hoàn toàn đúng với anh ta và với tất cả chúng ta.

Mấy hôm trước có một chị lãnh đạo một đơn vị cơ sở của đảng uỷ Hải Phòng, chị lái xe tông vào hai sinh viên và phán:

– Mạng người không quan trọng bằng xe tôi.

Nếu nói theo quan điểm của các anh, các chị trên thì hiệp sĩ là những người không coi mạng mình bằng cái xe, mà chẳng phải xe của mình, xe của người khác.

Nếu họ coi mạng mình bằng cái xe của người khác, thì trong vụ việc vừa qua, họ đã cản được bọn trộm cướp lấy xe, chiếc xe còn nguyên. Chẳng việc gì phải đuổi theo.

Nhưng họ đuổi theo và bị bọn trộm cắp lâm đường cùng quay lại đâm chết 2 và làm thương 3 người bên họ.

Dư luận dấy lên tranh luận nhiều vấn đề, ai nói cũng đúng, cũng có lý cả. Người bảo phải để công an làm, người khác cãi lại bắt cướp là hành vi nghĩa hiệp của anh Ba Nam Bộ, từ thời trẻ trâu đã nghe tiền bối truyền thụ bí kíp Lục Vân Tiên, nên đã nhập tâm trong lòng. Lý do nghĩa hiệp này rất bố láo, thế nhưng khối người Nam Bộ lại thấy được tự hào. Vì sao bố láo, vì bí kip Lục Vân Tiên được truyền thụ từ trước đó bao đời, thời VNCH cướp cũng nhiều, du đãng nhiều làm gì thấy băng hiệp sĩ nào săn bắt cướp đâu. Chả lẽ thời VNCH các anh Ba Nam Bộ không có khí chất Lục Vân Tiên, đến thời CNXH bây giờ mới có à?

Tất nhiên chẳng phải, vì thời ấy VNCH là tư bản, tư bản nó giáo dục việc đó là của cảnh sát.

Nhưng mà thôi, tranh luận việc này cũng như thiên hạ đang tranh luận, phải làm thế này, làm thế không được, phải làm thế kia, thế kia cũng không đúng…ông lãnh đạo cao cấp của đảng bảo phải trang bị áo giáp, người dân bảo phải trang bị súng, phải tăng cường cảnh sát…cãi nhau như mổ bò song song với lòng xót thương các hiệp sĩ đã tử nạn hay đã hy sinh, cái này cũng tranh cãi nốt.

Tình hình có vẻ chả đi đến đâu, tức cái chuyện làm giảm mức độ thương vong cho các hiệp sĩ không đi đến đâu.

Chính sách, tinh thần, luật pháp bùng nhùng chưa biết cách nào khắc phục tình trạng hiệp sĩ bị trộm đâm chết.

Nếu bùng nhùng giữa các biện pháp như vậy, tại sao không nghĩ đến biện pháp xin bọn trộm cướp đừng giết các hiệp sĩ.

Giữa cái xã hôị loạn lạc về niềm tin, quái thai về tinh thần như vậy, xin bọn cướp đừng giết người truy đuổi chúng cũng chẳng có gì phải ngạc nhiên cả.

Cướp ơi ! Đừng giết hiệp sĩ nhé !

Cướp ạ, xã hội này cướp nhiều lắm, cướp đất, cướp quyền con người, cướp bằng chính sách, bằng luật, bằng quân đội…

Nói cướp đây là cướp vi mô, không phải cướp vĩ mô. Cướp vi mô nếu chạy được thì chạy, không chạy được thì quỳ xuống giơ tay chịu trói, để tránh bị ăn đòn hội đồng của đám dân thích đánh hôi, thì cướp nhè đồn công an xông vào, có gì sau này kêu tự thú.

Số mình đen, không chạy được thì hạn chế tối thiểu thiệt hai. Đừng gây thêm tội ác, như thế sẽ bị xử nặng hơn, cần phải xác định điều này trước khi đi ăn cướp, ăn trộm những bạn cướp ạ.

Tội trộm cướp chỉ vài năm tù, nhưng tội giết người như thế, lãnh án tử hình dễ lắm.

Mong cướp vi mô nghĩ kỹ trước khi đi ăn cướp, bản lĩnh nằm ở chỗ toan tính được chứ không phải là liều lĩnh làm không suy nghĩ.

Trong khi xã hội còn tranh luận tìm nguyên nhân và giải pháp để cướp khỏi đâm chết hiệp sĩ, mình ở phương xa xin gửi vài lời xin cướp đừng manh động đâm chết người truy đuổi, thôi thì chưa có cách nào, mình có lời xin cướp như vậy.

NGƯỜI BUÔN GIÓ

NO COMMENTS