photo1472870862938-1472870863049-6-0-343-660-crop-1472871686709-1473010833035

 

Không chấp những người mang thói quen hàm hồ quy chụp PGS Đoàn Lê Giang hay bất cứ ai chỉ cần một câu bênh vực Hán hoặc Tàu là “Hán nô”, “Tàu cộng”, ở đây chỉ trao đổi với những ý kiến nghiêm túc mang tính trái chiều về việc có nên hay không nên dạy học chữ Hán ở nhà trường phổ thông.

Xin phép được nói thẳng, không phải luận điểm nào trong bài viết của PGS Đoàn Lê Giang cũng đảm bảo thuyết phục hoặc được hiểu đúng, cho nên có nhiều ý kiến trái chiều là lẽ hiển nhiên. Điều này đã có một số người viết rồi, tôi không cần nhắc lại. Chỉ nói thêm một ý, giá như, về cái việc bỏ học chữ Hán từ khi có kí tự Latin, PGS Đoàn Lê Giang nên nói đó là một điều đáng tiếc thì câu chuyện có vẻ nhẹ nhõm hơn.

Lịch sử không bao giờ chạy ngược. Ngay từ đầu thế kỉ 20, những cụ như Vũ Đình Liên, Tú Xương cũng đã từng tiếc thương, oán thán về cái vốn cổ hay chữ Hán đã dần mất đi: “Những người muôn năm cũ/ Hồn ở đâu bây giờ” (Vũ Đình Liên – Ông đồ), “Dẫu không bia đá còn bia miệng/  Vứt bút lông đi, giắt bút chì” (Tú Xương – Đổi thi). Rốt cuộc ai có thể cứu vãn cái sẽ mất và phải mất. Lịch sử luôn là sự biến đổi và lựa chọn khôn ngoan (kể cả tàn phá ngu xuẩn). Không học chữ Hán thì học chữ Tây, không học chữ Tây thì học kĩ chữ Ta. Học đến nơi đến chốn một thứ đã là phúc lớn rồi, hơn là cái gì cũng biết mà không biết gì. Chữ nào cũng chỉ để phục vụ giao tiếp và hiểu biết theo nhu cầu của cá nhân và thời đại. Hiểu đúng, viết đúng tiếng Việt không hẳn hoàn toàn phụ thuộc hiểu và viết tốt chữ Hán. Nhân cách cũng không liên quan gì đến cái vốn cổ kia!

Đành rằng cái gì mất thì tiếc, nhưng theo tôi, có oán thán là oán thán cho cái nền giáo dục sáng nắng chiều mưa này. Nhớ cái thời của chúng tôi, mãi đến khi vào đại học mới được học ngoại ngữ. Ban đầu cổ súy tiếng Trung, khi xung đột với Trung Quốc thì buộc nhảy sang học tiếng Nga, khi Liên Xô sụp đổ thì cả nước chạy ào sang tiếng Anh. Hậu quả, gì cũng biết, nhưng cái gì cũng dở dang. Giáo dục mà cứ như con điếm, hết theo thằng này lại chạy theo thằng khác, người học không dưng thành những đứa con cẩu tạp chủng, không oán thán là gì?

"Thư pháp Việt". Nguồn Google

“Thư pháp Việt”. Nguồn Google

Quay lại chuyện nên đưa hay không đưa chữ Hán vào học phổ thông. Trước hết, tôi nhắc lại quan điểm, chữ Hán không là ngoại ngữ mà là tiếng Việt trước thế kỉ 20 gắn liền với nền văn hóa Hán mà cha ông ta đã sử dụng. Có điều kiện học tốt món này là để hiểu biết và bảo tồn di sản cha ông chứ không nô dịch thằng nào cả. Còn lúc này tôi chỉ có thể nói gọn một câu, rằng các lão sư của chúng ta do nuối tiếc quá khứ, tức tiếc của, mà nổi hứng lên đòi đưa vào nhà trường phổ thông, đòi từ tiểu học nữa cơ, chứ sự thật là bất khả!

Bởi vì lẽ đơn giản thế này: ai sẽ đứng ra dạy chữ Hán mà các lão sư muốn sang vậy? Có đến mươi năm đào tạo rồi mà ngành giáo dục còn chưa có đủ lực lượng để dạy tiếng Anh cho có chất lượng thì lấy đâu ra giáo viên dạy Hán – Nôm? Ở trường đại học, chỉ dành cho ngành Ngữ văn thôi mà còn tìm đến mỏi con mắt, huống hồ là phổ thông? Chẳng nhẽ bắt giáo viên dạy tiếng Việt kiêm luôn dạy chữ Hán?

Mà đã thế thì, nhiều người cứ lo xa, rằng đừng bắt các cháu phải gồng gánh thêm cái thứ chữ rắc rối ấy, có phải lo bò trắng răng không? Tôi thách anh Nhạ cứ liều lĩnh đưa chữ Hán vào dạy học ở nhà trường phổ thông đi, xem thử lấy ai đứng ra dạy? Hay là mời người Hán sang dạy cho các cháu?

Thực lòng tôi cũng tiếc của, nhất là đứt từng khúc ruột khi biết những kẻ ngu dốt không chỉ đã từng âm mưu xóa sạch quá khứ bằng cách đập phá chùa chiền mà những gì còn lại cũng đang bị thay thế – chuyển chữ Hán phượng múa rồng bay mang hồn cổ xưa kia thành những kí tự vô hồn. Nhưng biết làm sao được khi người ta đã lỡ đẩy bánh xe lịch sử trượt ra khỏi giới hạn cần thiết để rồi đi từ lệch lạc này đến lệch lạc khác!

*************

14202776_10201961994209128_458346640476112532_n

Bài trước tôi nói không chấp những người mang thói quen hàm hồ quy chụp “Hán nô” khi tấn công những ai nói về việc học chữ Hán, nhưng xem ra, thành phần này không ít, nên phải có trao đổi đàng hoàng.

Chung quy cũng bởi tại mặc cảm ngàn năm Bắc thuộc, cho nên người Việt không tránh khỏi sự đề kháng một cách vô thức! Biết vậy, PGS Giang Đoàn Lê cũng không nên phiền lòng về những quy chụp kiểu này!

Trước hết, cần giải định kiến chữ Hán là sở hữu của người Trung Quốc đã. Thực chất, chữ Hán là một cách nói theo thói quen, còn có cách gọi khác là chữ Nho, một kiểu chữ tượng hình từng được sử dụng chung cho cả một khu vực rộng lớn gồm Trung Quốc, Hàn, Nhật, Việt Nam trước khi các quốc gia này có biên giới lãnh thổ rõ ràng.

Điều này cũng giống như bảng chữ cái Phoenicia là nền tảng cho nhiều bảng chữ cái khác được dùng chung ở châu Âu và Trung Đông, bao gồm cả bảng chữ cái Latin. Cũng như thế, bảng chữ cái Kirin là hệ thống kí tự làm cơ sở cho bảng chữ cái được sử dụng trong các ngôn ngữ khác nhau, trong đó có các bộ phận của Đông Nam Âu và Bắc lục địa Âu Á, đặc biệt trong các nhóm người gốc Slav…

Kí tự (characters) là tài sản chung của cả một khu vực các cộng đồng chịu ảnh hưởng lẫn nhau. Thực chất, trên thế giới dù có hàng trăm dân tộc khác nhau, nhưng chỉ có ba bốn nhóm kí tự tương ứng với các nền văn minh. Nhiều dân tộc có ngôn ngữ nhưng không có hoặc không cần kí tự. Các nhà ngữ học lấy cái nôi văn minh của một khu vực mà đặt tên cho các nhóm kí tự và điều ấy không đồng nghĩa với sự sở hữu độc quyền của dân tộc được gắn cho tên gọi ấy. Không có chuyện chữ Hán là độc quyền của người Hán hay kí tự Slav là độc quyền của người Nga. Từ đầu thế kỉ 20, người Việt bỏ chữ Hán để sử dụng kí tự Latin là một sự lựa chọn có tính lịch sử, do sự thích hợp và tiện dụng của lối chữ ghi âm, kể cả do tác động bởi sức mạnh ảnh hưởng của nền văn hóa, văn minh phương Tây. Không có chuyện, các dân tộc sử dụng chung một loại kí tự là dân tộc này bị nô dịch dân tộc kia.

Kí tự khác với ngôn ngữ. Ngôn ngữ (language) bao gồm hệ thống kí hiệu biểu đạt bằng âm thanh của một cộng đồng bản ngữ như một khế ước trong trao đổi tình cảm, tư tưởng. Tiếng Việt mà chúng ta đang nói đến là ngôn ngữ tồn tại như một tài sản riêng của người Việt. Các cộng đồng, dân tộc có thể sử dụng chung một loại kí tự nhưng ngôn ngữ vẫn khác biệt khó có thể đồng hóa. Vì mặc cảm, người ta hay dùng khái niệm Hán hóa cho ngàn năm Bắc thuộc, riêng cá nhân tôi vẫn gọi đó là quá trình Việt hóa dù áp lực của cả ngàn năm Bắc thuộc. Trong luận án tiến sĩ của tôi, có một phần chứng minh rất rõ quá trình Việt hóa ấy bằng chính sức mạnh nội sinh của tiếng Việt. Mặc dù cha ông ta vay mượn hết Hán rồi cải biến Hán thành Nôm, cuối cùng là kí tự Latin, tiếng Việt với âm điệu, kể cả tình cảm, tư tưởng luôn hoàn toàn khác biệt với các dân tộc khác. Kí tự không làm thay đổi ngôn ngữ.

H1Bảng chữ cái Kirin

Bài trước tôi có nói đùa về việc ai sẽ dạy chữ Hán ở phổ thông, rằng chẳng nhẽ phải mời người Hán dạy chữ Hán cho các cháu là tôi nói vui, chứ người Hán làm sao dạy được khi đó chỉ là kí tự, còn âm hoàn toàn là âm Việt mang cảm xúc, tư tưởng của người Việt. Đành rằng, giới nho học phong kiến một thời có sử dụng nguyên chữ, nguyên cấu trúc và thể loại của người Hán để giao tiếp trên mặt văn bản, nhưng nếu có chuyên môn phân tích về âm và nghĩa, sẽ thấy các cụ ta đã Việt hóa rất rõ ràng bằng chính sức mạnh của tinh thần Việt.

Không có quá trình Việt hóa ấy, tiếng Việt đã không tồn tại, người Việt không ăn nói như người Hán thì cũng ăn nói như người Tây.

Không có quá trình Việt hóa ấy, văn chương Việt Nam cũng không có vị thế nào cho những áng văn chương thấm đẫm tinh thần, ý chí dân tộc.

Cha ông ta đã dùng chữ Hán cả ngàn năm, cũng như chúng ta hôm nay dùng kí tự Latin đã hơn trăm năm, ắt không đồng nghĩa với nô dịch Hán hay nô dịch Tây!

Có nô dịch chăng là ở những người ngu dốt. Ngu dốt thì ắt bị nô dịch. Không nô dịch nước ngoài thì cũng nô dịch trong nước. Không nô dịch trong quan hệ xã hội thì cũng nô dịch trong gia đình. Người ngu dốt bị kẻ lưu manh thống trị và xỏ mũi là lẽ thường tình! Sự nô dịch cấp độ nào cũng tệ hại như nhau. Cho nên muốn thoát khỏi sự nô dịch chỉ có thể là nỗ lực nâng cao dân trí. Dân trí mới mang lại dân chủ, tự do thực sự!

Việc học chữ Hán để hiểu tình cảm, tư tưởng, ý chí quật cường của cha ông, hiểu được âm mưu thủ đoạn của kẻ thù ngàn năm của chúng ta sao lại đồng nghĩa với nô dịch? Kể cả học giỏi tiếng Trung cũng chưa hẳn nô dịch khi ý thức về sự sinh tồn dân tộc luôn được giữ gìn, bảo trọng.

Vừa rồi, trong vụ Formosa, khi ấy đã hơn 11 giờ đêm, một bạn share cho tôi clip của Đài Loan về phóng sự cá chết, chính tôi đã giục các bạn ấy hãy làm phụ đề tiếng Việt ngay cho bà con xem. Và các bạn đã rất sốt sắng. Tôi sốt ruột thao thức chờ và chỉ trong vòng vài ba tiếng các bạn nhắn tin báo đã làm xong và share lên Facebook. Đó là những bạn từng du học ở Bắc Kinh. Có bị nô dịch không khi các bạn ấy luôn quan tâm đến sự sống còn của dân tộc mình?

Tôi đảm bảo, loại người mà các bạn gọi là “Hán nô” ấy không biết gì về chữ Hán, kể cả không rành tiếng Việt. Không tin, cứ thử lôi ra một vài thằng gọi là Hán nô nào đó tra vấn thử xem? Bọn này chỉ rành tiền thôi. Tiền bắt chúng quy phục và làm tay sai. Tiền làm chúng tối mắt tối mũi thì còn đâu mà biết được Hán hay Nôm?

H1

H1Bảng chữ cái Khmer

CHU MỘNG LONG

14199352_10201961994409133_1485862717010806964_n

Còn đây là ý kiến của HUỲNH NGỌC CHÊNH

“… có một vị giáo sư nào đó có ý kiến cần đưa tiếng Hán Nôm vào chương trình phổ thông để giúp học sinh hiểu rõ hơn tiếng Việt. Tui thấy ý kiến nầy rất bậy bạ, chưa nói là có động cơ đen tối phía sau.

À động cơ đen tối đó đây rồi. Người ta đang quyết liệt đưa Hán văn vào trường phổ thông từ cấp tiểu học. Kinh khủng quá. Sách giáo khoa đã in ra rồi. Bà TS Vũ Thu Hương của đại học sư phạm HN hùng hồn tuyên bố đây rồi “muốn trở thành công dân toàn cầu, học sinh phải cần học chữ Hán”. Học hành đến tiến sĩ kiểu gì mà nói… ngu kiểu đó hả bà?

Nếu đưa vào bình đẵng như các ngoại ngữ khác để học sinh tự chọn thì cũng không sao. Tui tin rằng chẳng có phụ huynh nào hướng cho con mình chọn cái loại ngoại ngữ có đến 2 tỷ người dùng nhưng giá trị đóng góp chưa liếm gót được tiếng Nhật với chỉ 100 triệu người dùng chứ đừng nói chi so với tiếng Anh, Pháp, Đức…

Cố tình đưa vào cưỡng bức từ cấp tiểu học, thế là chết đám trè. Chủ nghĩa Mác Lê, lịch sử đảng, tư tưởng HCM bị cưỡng bức học từ bé thông qua tính đảng bắt buộc trong mọi môn học đã làm tê liệt tư duy sáng tạo và chiếm hết thời gian học kiến thức cơ bản của các em, nay lại bắt buộc học thêm môn tiếng Hán nữa thì quả là bi kịch cho tương lai đất nước.
Hay là cái điều khoản “nhập Trung vào năm 2020” trong văn kiện bí mật ký kết tại hội nghị Thành Đô (mà lâu ni tui vẫn không tin) là có thực?”…

HUỲNH NGỌC CHÊNH

1 COMMENT

LEAVE A REPLY